Người Sài Gòn giờ không thấy xài mấy tiếng lóng này nữa

Xã hội -

Tiếng lóng là ngôn ngữ “phi chuẩn mực”, thường bị chê là cách nói không đàng hoàng, lộn xộn, khó nghe và khó hiểu.

Saigon (2)

Những chiếc xe cyclo máy một thời là phương tiện phổ biến ở Sài Gòn giờ đã biến mất - Ảnh: LIFE.

Con cái mà nói tiếng lóng là bị cha mẹ la rầy, nhân viên mà văng những từ lóng khó hiểu là sếp không ưa, đi đến nhà người yêu mà nói tiếng lóng là bị mất điểm trong mắt ông bà nhạc tương lai. 

Tuy vậy, người ta vẫn thích nói từ lóng, trước hết để tránh đề cập đến những chuyện không tiện nói huỵch toẹt, hai là để người thứ ba không chú ý, để câu chuyện đỡ nghiêm trọng, để cho vui, vân vân.

Thời nào có tiếng lóng của thời đó. Cách nay hơn nửa thế kỷ, Sài Gòn thêm nhiều người từ miền Bắc vào sống chung. Rồi lai rai người khắp các nơi, từ các tỉnh miền Trung cho đến Tây Nam bộ đến chia sẻ cái nắng cái gió Sài Gòn. Người đông, vốn từ ngữ trao đổi với nhau ngày càng phong phú.

Cuộc sống thay đổi với thời gian, nhiều từ lóng lúc đó thịnh hành, bây giờ hầu như không nghe ai nói nữa. Giới trẻ hôm nay nếu nghe lại có lẽ không biết nói gì.

Saigon (3)

Những bác tài xế cyclo máy Sài Gòn xưa trên đường phố Sài gòn trước 1975 - Ảnh tư liệu.

Xin tạm nêu ra vài từ:

Dầu cù là: bản thân dầu cù là không thể là tiếng lóng, nhưng ở đây có nghĩa là “Đảng Cần Lao”. Từ này xuất hiện cuối thập niên 1950, đầu 1960. Đó là khoảng thời gian cầm quyền ở miền Nam của chánh quyền Ngô Đình Diệm. Giới viên chức thường hỏi nhau: “Ê, ông có bôi dầu cù là không?”, là có ý hỏi: “Ông có chân trong đảng Cần Lao không?”. Có “bôi dầu cù là” thì thế nào cũng được nâng đỡ về mọi mặt vì Đảng đó do chính quyền Diệm - Nhu lập ra.

Saigon (1)

Dầu cù là vốn là loại dầu xức rất quen thuộc với đa số người Sài Gòn thập niên 1950, 1960 - Ảnh tư liệu

Tây hạ thành: mỉa mai những cái gì cổ lổ, cũ kỹ quá xá. Chẳng hạn như có người mặc cái áo cũ mèm, người ta bảo: “Cái áo đó có từ hồi Tây hạ thành”, tức là có từ cả trăm năm, từ khi người Pháp đánh thành Hà Nội. Không chỉ nói về những món đồ, từ này còn nói về khái niệm phi vật thể, kiểu như ông nào đọc diễn văn dùng nhiều từ cổ quá lủng củng và có khi biền ngẫu thì bị gọi là dùng ngôn ngữ “Tây hạ thành”. Từ này na ná như từ hiện nay cũng còn một số người xài: thời Bảo Đại ở truồng. 

Con cháu nhà Hán: Trong cuốn “Hán Sở tranh hùng” có chuyện vua Hán Cao Tổ vốn họ Lưu, sau này phá tan được nhà Tần lên làm vua lập nên nhà Hán. Vì vua nhà Hán họ Lưu nên người ta dùng chữ “con cháu nhà Hán”  để chỉ những người có tánh “lưu …manh” khó chơi.

Phỗng: Khi đánh bài tổ tôm, khi ta đánh ra hai quân bài giống nhau, người khác đánh ra một quân giống hệt, ta có quyền “phỗng”. Đáng lẽ quân bài đó người ngồi mé trên ta có thể ăn để ghép vào cỗ bài của họ nhưng ta có đôi sẵn trong tay, ta có quyền kéo quân bài đó về phía mình, đó là ”phỗng”. Người ở mé trên mình bị nâng mất quân bài đáng lẽ mình được, tức là bị phỗng tay trên. Từ này người gốc Bắc nói nhiều hơn.

Khổng tử viết: Thập niên 1950, 1960 cả nước mới thoát ra khỏi chế độ phong kiến chỉ năm mười năm, nền nho học đã tàn lụi trước đó xa hơn chút nhưng vẫn còn kha khá những người theo nho học, nệ cổ.  

Có anh đạo đức dù không tới nơi nhưng lúc nào cũng làm ra vẻ nhà nho đạo mạo nghiêm cẩn. “Khổng tử viết” tức là “Đức Khổng tử có nói”, trong các sách Tứ thư, ngũ kinh, các danh sĩ Trung Hoa xưa mỗi khi muốn dạy ai thường lấy câu này ra để dựa cho chắc ăn.

Thế là khi dân Sài Gòn ngán các anh hủ nho nói trên khi họ muốn lên lớp ai thì gọi là “Khổng tử viết”, muốn chỉ cho thấy rằng anh đọc sách nho học như con vẹt, chẳng thèm suy nghĩ gì.

Hia: Có nghĩa là cắt xén. Ai có tóc dài, râu dài thì bị nhắc phải …hia bớt đi, phải cắt ngắn đi. Hia còn có nghĩa là ném, vứt, lại có nghĩa là khuân vác. Ví dụ như: “túm cổ, hia ra ngoài!”, hay “hia vài bao vô đây!”. Không ai biết tại sao có từ này, nhưng giới lính tráng miền Nam trước đây dùng nhiều.

Nghe lại những từ lóng dưới đây, có thể hình dung những ngữ cảnh cụ thể mà bây giờ những người trẻ không thể hình dung ra được.

Saigon (4)

Cũng như tiếng lóng, bây giờ ít người trẻ hôm nay biết “mía ghim” và xe Velo Solex rất phổ biến trên đường phố Sài Gòn xưa - Ảnh tư liệu.

Còn bạn, bạn còn biết những tiếng lóng nào một thời làm mưa làm gió đất Sài Gòn mà giờ “tuyệt chủng” hoặc hầu như rất hiếm người xài? Và tiếng lóng này ám chỉ gì; xài trong những trường hợp nào?

BÌNH LUẬN 0
Đăng nhập

Gửi bình luận

Tin mới cập nhật
giac-mo-thu-7,gino-tong,nguyen-anh-dung,truong-thi-may
Giấc mơ thứ 7

Ginô Tống lần đầu đóng phim điện ảnh cùng Trương Thị May và nam chính ‘Sống chung với mẹ chồng’

Phim ảnh -
Phim điện ảnh "Giấc mơ thứ 7" mang đậm không khí liêu trai pha lẫn yếu tố trinh thám, hứa hẹn sẽ lôi cuốn, gây cấn...
melanie-lynksey,the-changeover-thoat-xac,timothy-spall

‘Thoát xác’: Thể loại kinh dị tâm linh về những đứa trẻ

Phim ảnh -
Cuối tháng 1 này, các khán giả yêu thích dòng phim kinh dị với các tình tiết gây giật mình sẽ không thể nào bỏ qua bộ phim "The Changeover - Thoát xác".
dien-thoai,smartphone,xiaomi

Xiaomi vừa ra mắt Redmi 5A tại Việt Nam: giá chỉ 1,79 triệu, cấu hình khủng ‘hết hồn’

Công nghệ - Xe -
Những gì Xiaomi Redmi 5A mang lại gây bất ngờ ở tầm giá 1,79 triệu đồng.
canh-bao-ten-lua,canh-bao-ten-lua-o-hawaii,phat-nham-bao-dong-ten-lua

Nhận được tin nhắn cảnh báo tên lửa, dân Hawaii nháo nhào tìm nơi ẩn nấp và cái kết bất ngờ

Thế giới -
38 phút báo động tên lửa giả khiến cả hòn đảo xinh đẹp vốn rất yên bình này rơi vào trạng thái hoảng loạn chưa từng thấy.
gong-seung-yeon,jung-yoo-mi,master-god-of-noodles,phim-than-my

Hàng loạt diễn viên Hàn lên tiếng tố cáo nhà sản xuất quỵt catse của phim cách đây 2 năm

Hậu trường -
Được biết, bởi tình trạng "quỵt lương" kéo dài quá lâu, 2 nữ diễn viên Gong Seung Yeon và Jung Yoo Mi đã buộc phải lên tiếng chia sẻ điều này trước truyền thông và công chúng.
chua-huong,ep-gia,hinh-su,le-hoi,le-hoi-c-hua-huong

Lễ hội chùa Hương: Nếu phát hiện ép giá, sẽ xử lý hình sự

Xã hội -
Tại buổi họp giao ban Thành ủy Hà Nội chiều nay (16.1), nhiều câu hỏi được đặt ra với lãnh đạo Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hà Nội. Đáng chú ý, có rất nhiều câu hỏi liên quan tới vấn đề bảo đảm an ninh trật tự tại Lễ hội Chùa Hương đầu năm mới.
u23-chau-a,u23-chau-a-2018,u23-malaysia,u23-malaysia-vao-tu-ket,vck-u23-chau-a-2018

U23 Malaysia lập kỳ tích không tưởng, cả Đông Nam Á tiếp tục chờ U23 Việt Nam tạo cú sốc

Bóng đá -
Sau khi U23 Malaysia giành quyền lọt vào vòng tứ kết giải U23 châu Á 2018, các fan hâm mộ nước này đã bày tỏ sự vui mừng và tự vào với chiến tích của thầy trò HLV Ong Kim Swee.
dan-toc-e-de,dam-cuoi,hot-girl,thieu-nu-e-de

Nhóm thiếu nữ Ê Đê xinh như hot girl cùng chụp ảnh trong đám cưới

Đời Sống -
Bức ảnh các cô gái mặc trang phục dân tộc Ê Đê tươi cười trong đám cưới hiện gây chú ý trên mạng.
bam-nut,ban-muon-hen-ho,bat-ngo

Nút bấm bị hư, chàng trai suýt đánh mất cơ hội hẹn hò cô bạn gái giỏi xem tử vi

Đời Sống -
Tỏ ra rất hợp nhau từ đầu đến cuối, nhưng đến với giây phút bấm nút quyết định, sau 3 tiếng đếm của MC Cát Tường, chàng trai Châu Giang vẫn không bấm nút, khiến cô gái và khán giả có mặt ngơ ngác khó hiểu.
giai-thuong-236-ty-dong-vo-chu,vietlott,xo-so-vietlott

Giải thưởng 236 tỷ đồng vô chủ: Vietlott leo lên mốc 248 tỷ đồng

Xã hội -
Kì quay số Vietlott 6/55 lần thứ 73 vừa diễn ra, giải thưởng trị giá 263 tỷ đồng vẫn không có chủ; đến thời điểm này, số tiền thưởng chính thức leo lên mốc 248 tỷ đồng.
ha-lade,sao-dep-sao-xau,sao-mac-xau

Diện lại đồ cũ của Chi Pu, Hà Lade tự cộng thêm chục tuổi, lọt top sao xấu tuần

Sao đẹp - Sao xấu -
Bên cạnh những bộ cánh lộng lẫy khiến công chúng thán phục, còn có những nghệ sĩ liên tục khiến khán giả lắc đầu vì lối ăn mặc thiếu tinh tế.

Nhờ ‘đá đểu’ U23 Việt Nam, Malaysia tạo ‘địa chấn’ giành vé vào tứ kết U23 châu Á

Bóng đá -
U23 Malaysia đã gây cú sốc cực lớn khi bất ngờ hạ gục U23 Saudi Arabia 1-0 để giành vé vào vòng tứ kết U23 châu Á 2018.
TIN LIÊN QUAN

Bầu Đức: Thắng Australia có gì đặc biệt đâu!

Theo bầu Đức chia sẻ, U23 Việt Nam thắng U23 Australia cũng chưa có gì quá đặc biệt, vì bóng đá Việt Nam từng 2 thắng đội bóng xứ Chuột túi ở cấp độ trẻ.
cao-toc-ha-noi-thai-nguyen,chay-xe-o-to,xe-o-to-mazda-chay-rui-tren-cao-toc

Ô tô Mazda cháy dữ dội trên cao tốc, một người bất tỉnh được đưa ra ngoài

Tin nóng -
Chiếc ô tô hiệu Mazda 3 đang lưu thông trên cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên thì bốc cháy dữ dội khiến toàn bộ xe bị thiêu rụi, may mắn một người trên xe bất tỉnh được kéo ra ngoài.
cong-dong-mang,dh-hang-hai,diem-tong-ket,ket-qua-thi,triet-hoc

Tâm sự của nữ sinh khóc vì chỉ được… 8 điểm Triết học

Đời Sống -
“Em mong muốn đạt được học bổng nên đã học rất kỹ môn Triết với kỳ vọng là được điểm cao. Hôm thi em làm hết bài, kiểm tra một lượt không thấy có vấn đề gì nên nộp bài, thậm chí còn ra khỏi phòng thi sớm trước 15, 20 phút…”, Trà My giải thích.
den-giong,le-hoi-den-giong,ruoc-le,tranh-cuop-loc

Lễ hội đền Gióng sẽ bỏ rước lễ để tránh cướp lộc

Tin nóng -
Chiều 16.1, Phó chủ tịch UBND huyện Sóc Sơn Lê Hữu Mạnh cho biết, lễ hội đền Gióng năm nay sẽ đổi mới phần tế và việc rước lễ để tránh tình trạng bạo lực, cướp lộc phản cảm như đã diễn ra những năm trước.
9-co-giao-mien-nui-do-de-cho-thieu-phu,co-giao,do-de,thieu-phu

9 cô giáo miền núi đỡ đẻ cho thiếu phụ trên đường

Tin nóng -
Nhóm nữ giáo viên tiểu học kịp thời đỡ đẻ thành công cho một thiếu phụ vỡ ối, đang trên đường đến bệnh viện.
ban-gai,mua-qua-tang,trom-xe-ban-gai

Trộm xe bạn gái đem cầm lấy tiền mua quà tặng

Tin nóng -
Chị D.M. cũng không ngờ quà tặng do bạn trai tặng được mua từ tiền cầm chiếc xe gắn máy của mình.
ngoi-la-ng-la-nh-nha-t-the-gio-i,nhiet-ke-vo-tung-vi-qua-lanh,thoi-tiet-lanh-gia

Ngôi làng lạnh nhất thế giới: Lạnh đến mức nhiệt kế vỡ tung, lông mi đóng băng

Thế giới -
Oymyakon ở Siberian được mệnh danh là ngôi làng lạnh giá nhất thế giới khi nhiệt kế vỡ tung lúc nhiệt độ xuống tới mức kỷ lục -62 độ C.