Rùng mình chuyện người Lai Châu ăn Tết bằng… lá ngón

Xã hội -

Từ muôn đời nay, ai cũng biết lá ngón là một thứ cực độc. Chỉ cần vài lá nhỏ, đủ kết liễu một cuộc đời tươi đẹp. Ấy thế nhưng, có một nơi, người ta trồng lá ngón ngay trong vườn nhà để dùng như một món khoái khẩu. Chưa hết, loài lá có hoa nở trong mùa xuân này được coi là đặc sản trong mâm cỗ ngày Tết của họ, nếu không có món lá ngón thì coi như không có… Tết!

Lá ngón ăn được ở Mường So tròn và to hơn lá ngón có độc. Ảnh: C.T

Lá ngón ăn được ở Mường So tròn và to hơn lá ngón có độc. Ảnh: C.T

Lá ngón “làm sang” mâm cỗ

Trong chuyến đi công tác cuối năm về tỉnh Lai Châu, tôi được một người bạn học cũ mời về nhà chiêu đãi món… lá ngón. Vừa nghe tên, tôi đã giật thót bởi từ trước đến nay, mọi người đều biết lá ngón là một loại kịch độc gây chết người. Đoán biết sự hoang mang hiện rõ trên khuôn mặt tôi, anh bạn cười nắc nẻ, trấn an: “Đây là loại lá ngón ăn được, rất ngon là đằng khác. Với người Thái trắng bọn tớ, ngày lễ, ngày Tết mâm cỗ mà thiếu món lá ngón là mất sang”.

Câu chuyện của người bạn cũ khiến tôi đầy hoài nghi và tò mò. Như để chứng minh về loại lá ngón ăn được này, cậu bạn hứa sẽ đưa tôi về vùng đất Mường So - nơi mà người dân coi lá ngón là một món đặc sản.

5h sáng hôm sau, trong cái lạnh cuối năm, tôi và người bạn chạy xe máy về quê anh - một bản làng người Thái trắng - ở xã Mường So, huyện Phong Thổ, Lai Châu. Vượt qua những con đường ngoằn ngèo với cả trăm khúc cua, lại là vùng núi cao nên cả hai đều thấm mệt. Dù vậy, nghĩ đến món lá ngón ăn mà không chết do anh bạn kể, tôi vô cùng hào hứng.

Đến Mường So đúng phiên chợ sáng, tôi dạo quanh vài vòng chợ thì quả thật, có rất nhiều người chào mua… lá ngón. Thấy chúng tôi, người phụ nữ dân tộc Thái trắng nhanh miệng chào: “Các chú mua rau rừng đi, tươi ngon lắm. Hôm nay, có cả lá ngón, dịp Tết nên khan hiếm. Các chú mua nhiều về mà ăn dần”. Người phụ nữ này cũng cho biết, giá một bó lá ngón là 4.000 đồng, nấu canh được hai bữa, xào thì đầy một đĩa to.

Tại các chợ cóc ven đường, nhiều người dân bày bán lá ngón ăn được. Ảnh: C.T

Tại các chợ cóc ven đường, nhiều người dân bày bán lá ngón ăn được. Ảnh: C.T

Mang theo sự hoang mang chưa dứt, tôi tìm đến nhà già làng Lò Văn Bắc - Người nắm giữ lịch sử lâu đời của dân tộc Thái trắng cũng như những gốc tích của nền văn hóa vùng cao riêng biệt. Vừa nghe giới thiệu có nhà báo dưới xuôi lên thăm, già Bắc cười vui như “bắt được vàng”. “Ở đây, xa trung tâm nên cứ có khách đến thăm là chúng tôi rất vui. Lại có dịp được khoe món lá ngón ăn không chết người của đồng bào Thái trắng. Mà chỉ Mường So chúng tôi mới có loại lá ngón này thôi nhé”, già Bắc vừa cười, vừa nói.

Theo già Bắc, cây lá ngón không độc được phát hiện từ rất lâu. Không ai biết lâu bao nhiêu mà chỉ hay, từ đời cha ông, các cụ đã biết vào rừng hái loại lá này về nấu ăn. Loại lá này nấu ăn rất ngon, có mùi thơm đặc biệt nên nhà này truyền tai nhà khác kéo nhau vào rừng hái lá ngón. Về sau, người dân lấy thân cây lá ngón về trồng tại vườn để tiện ăn dần và đãi khách phương xa như một thứ đặc sản của người Thái trắng.

Ăn Tết phải có món lá ngón

Bà Trần Thị Thái, 70 tuổi ở thôn Tây Nguyên, xã Mường So đang hái lá ngón để mang ra chợ bán. Ảnh: Cao Tuân

Bà Trần Thị Thái, 70 tuổi ở thôn Tây Nguyên, xã Mường So đang hái lá ngón để mang ra chợ bán. Ảnh: Cao Tuân

Những cây lá ngón ăn chết người mà chúng tôi từng chứng kiến trong rất nhiều vụ việc đau lòng ở vùng cao còn có tên là cây cỏ ngón, thuốc rút ruột. Đây là loại cây cực độc, lá dài, đầu lá nhọn hình lưỡi mác. Hoa của loại lá ngón độc này màu vàng, mọc thành chùm ở đầu ngọn và kẽ lá. Loại lá này độc đến mức một người chỉ cần ăn 3 lá là chất độc ngấm vào cơ thể và tử vong ngay sau ít phút. Thành thử, cứ nghe đến lá ngón là người dân vùng cao nói riêng và mọi miền nói chung sợ hãi.

Già Bắc kể, ngày trước, dân làng cũng từng mang hai loại lá ngón này ra so sánh với nhau. Cây lá ngón ăn được ở xã Mường So cũng có thân leo giống như cây lá ngón độc, có điều lá của nó tròn và ngắn hơn, bản lá thì như bàn tay. Sau một thời gian mang về trồng tại vườn, người dân phát hiện hoa của hai loại cây này cũng khác nhau. Cây lá ngón độc thường nở hoa trong khoảng thời gian từ tháng 6 tới tháng 10, còn cây lá ngón ăn được lại nở hoa vào dịp gần Tết Nguyên đán. Từ đó, người Thái trắng ở Mường So bắt đầu dùng lá và hoa của cây này để luộc, nấu canh hoặc làm các món xào thay rau rừng. Những món ăn này dần trở nên phổ biến và quen thuộc trong những bữa cơm của dân bản. Trong lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu ngày Tết của người Thái trắng ở Mường So thì nhất định phải có món… lá ngón.

Nói rồi ông Bắc mời chúng tôi ở lại ăn bữa cơm với món lá ngón xào hoa tỏi để biết mùi vị của loài cây cực lạ này. Ban đầu tôi cứ rờn rợn, sợ nhỡ ra ở cái chốn thâm sơn cùng cốc này thì biết làm sao… Vậy nhưng trước sự nhiệt tình của chủ nhà, lẫn lời đảm bảo ban đầu của anh bạn thân, tôi đành quyết định “đánh quả liều” để thưởng thức món đặc sản này. Bữa cơm rau lá ngón dọn lên trong nỗi hoang mang của tôi. Gìn dứ một lúc, nhìn chủ nhà “ăn mẫu” mấy gắp, tôi mới dám đưa nhón lá ngón nhỏ vào miệng. Lạ kỳ, miếng rai lá ngón xào đầu tiên đã cho tôi cảm nhận mùi vị ngọt bùi như rau rừng nhưng lại thơm hơn. Lúc này thì tôi vừa ăn vừa nhâm nhi cái vị ngon khó tả của nó. Cùng với những chén rượu ngô nồng ấm, chúng tôi đã được ăn bữa cơm rất ngon, đặc biệt là hương vị không thể nào quên của món rau ngón rừng với gia đình già làng Bắc.

Trước khi chuẩn bị tạm biệt bản So, già Bắc giới thiệu chúng tôi sang nhà bà Trần Thị Thái (70 tuổi, thôn Tây Nguyên, xã Mường So) để mua vài bó lá ngón về xuôi làm quà. Dẫn chúng tôi ra vườn, vừa hái lá ngón bà Thái vừa giới thiệu: “Loại lá ngón này ăn ngon lắm, xào với thịt thì hết ý. Còn nếu xào với hoa đu đủ đực thì khắc chế được cả bệnh ung thư gan và điều trị bệnh gan nhiễm mỡ (?)”.

Bà Thái cũng cho biết, từ 7 năm trước, khi bà đi làm rừng phát hiện loại cây giống hệt cây lá ngón mà mọi người vẫn thường ăn nên lấy về trồng. Loại cây này ra lá quanh năm, đến mùa xuân thì nhiều hoa. Do nhà bà trồng nhiều nên mỗi buổi sáng bà thường hái khoảng chục bó mang ra chợ bán với giá 3.000 - 4.000 đồng/bó.

“Cứ mang ra bao nhiêu là hết bấy nhiêu. Nhiều hôm không còn lá ngón để mang ra chợ bán một số người thích ăn lại vào tận nhà tôi hỏi mua. Một số người đang dùng để chữa bệnh gan nhiễm mỡ thấy hiệu quả nên cứ gạ mua bằng được. Còn nếu dùng lá ngón để gói thịt chua thì rất hợp và dậy mùi. Ngày Tết, nhà nào mà có vườn cây lá ngón để đãi khách là nhất Mường So đấy”, bà Thái chia sẻ.

Theo lời bà Thái, đặc biệt nhất, trong lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu (lễ hội ẩm thực) của người Thái Mường So ngày xuân thì chắc chắn phải có lá ngón. Đây là dịp để người dân tạ ơn thần linh, ông bà, tổ tiên đã ban phúc cho một vụ mùa bội thu. Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu được tổ chức tại bản Huổi Én, xã Mường So với cuộc thi nấu ăn của người Thái. Các món ăn được người Thái kết hợp với các loại gia vị lấy trong rừng như: Mắc khén (hay còn gọi là hạt tiêu rừng), thảo quả… Những loại gia vị này được tẩm ướp cùng với thực phẩm tạo nên hương vị đặc trưng trong các món ăn của núi rừng Tây Bắc nói chung và người Thái trắng nói riêng.

Miền gái đẹp

Không chỉ nổi tiếng với món lá ngón ăn được, Mường So còn nức danh là miền gái đẹp. Nhà thơ Trần Mạnh Hảo từng viết những dòng cảm xúc khi đến thăm: “Nơi hoa bản nở thành người con gái Thái”. Không ít khách phương xa đã không thể cầm lòng được với những “bông hoa rừng hoang sơ” toát ra từ các thiếu nữ Thái ở vùng này. Không biết thế giới có những cuộc thi hoa hậu từ khi nào và cuộc thi hoa hậu Việt Nam chính thức tổ chức lần đầu tiên ở đâu, nhưng những cô gái Thái ở Mường So đã thi sắc đẹp từ rất lâu. Mỗi năm, số người nhận “vương miện” ngày càng nhiều. Áp lực cuộc sống không nhiều cộng với tinh thần văn hóa đầy đủ làm cho con người nơi đây luôn tươi trẻ.

Chưa biết tên khoa học

Trao đổi với PV báo GĐ&XH, ông Nguyễn Thế Hải, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu cho biết: “Đúng là ở Mường So người dân thường ăn một loại lá trông giống hệt lá ngón nhưng to hơn một chút. Ở các cuộc thi ẩm thực vùng miền, người Thái trắng cũng coi món lá ngón như một món đặc sản. Đến nay, chúng tôi cũng chưa biết chính xác tên khoa học của loài lá này là gì, chỉ biết rằng loại lá này ăn rất ngon và không độc. Đặc biệt, nghe bà con nói thì món lá ngón này còn ngăn chặn được những bệnh hiểm nghèo như ung thư, gan nhiễm mỡ…”.

 

 

BÌNH LUẬN 0
Đăng nhập

Gửi bình luận

Tin mới cập nhật
cao-thu-vo-co-truyen,duong-quoc-cuong-vo-co-truyen,nhan-vat-the-thao,song-thiec,vo-su-song-thiec
Nhân vật thể thao

Truyền nhân Song thiết bá đạo làng binh khí Việt

Thể thao -
Món binh khí và bài Song thiết độc nhất vô nhị của phái Nam Tông đang được các truyền nhân tung hoành trên sàn đấu binh khí của làng võ Việt.
ballad,duc-phuc,ta-con-yeu-nhau

Đức Phúc đẹp như nam thần trong MV tái xuất Vpop ‘hậu dao kéo’

Âm nhạc -
Đức Phúc chính thức cho ra mắt MV "Ta còn yêu nhau" sau khi bản audio của ca khúc vượt mốc 10 triệu lượt nghe trên một trang âm nhạc trực tuyến.
co-gai-cuop-bo-ban-than,mot-phim-thai,phim-thai

Điểm danh 3 cô gái ‘giỏi’ cướp bồ bạn thân bị hội chị em ghét nhất màn ảnh Thái

Phim ảnh -
Dù xinh đẹp, tài năng nhưng các cô gái này lại ganh đua, tìm cách quyến rũ và cướp luôn người yêu của bạn thân mình. Hãy cùng nhìn lại “hành trình” cướp bồ của 3 cô bạn thân từng khiến khán giả ghét cay ghét đắng trên màn ảnh Thái nhé!
cao-cong-nghia,cap-doi-hoan-hao-tru-tinh-amp-bolero,cap-doi-hoan-hao-2017,duc-phuc,than-tuong-bolero
Cặp đôi hoàn hảo 2017

Cao Công Nghĩa tiết lộ lý do từ chối Tiêu Châu Như Quỳnh, Erik để chọn Đức Phúc

TV Show -
Cao Công Nghĩa đã khiến hai cố vấn và dàn thí sinh Cặp đôi hoàn hảo 2017 ngỡ ngàng khi chọn song ca cùng Đức Phúc. Hãy cùng tìm hiểu lý do vì sao giải Vàng Thần tượng Bolero lại có quyết định bất ngờ và khá mạo hiểm này.
anh-tho,nhac-do,thinh-phong,trong-tan

Anh Thơ diện set ngọc gần 1 tỷ trong Liveshow để đời cùng Trọng Tấn

Âm nhạc -
2 danh ca của dòng nhạc cách mạng - thính phòng đã cùng nhau tổ chức một Liveshow để lại nhiều dư vị đặc biệt dành tặng khán giả thủ đô.
chi-pu,jung-chaeyeon,tiffany-snsd

Chi Pu và những lần ‘đọ sắc’ một chín một mười bên cạnh loạt nữ thần đình đám K-biz

Hậu trường -
Mỗi lúc "so kè" nhan sắc cùng các mỹ nhân xứ Hàn, Chi Pu đều khiến fan "đau đầu" khi không thể nhận định ai "nhỉnh" hơn ai.
hoa-hau-hoan-vu,mai-ngo,ntk-phuong-my

Hậu ồn ào cãi giám khảo, bỏ thi HHHV, Mai Ngô rạng rỡ đưa mẹ đi sự kiện

Làng mẫu -
Sau những ồn ào tố cáo ban tổ chức, giám khảo thiếu công bằng ở Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017, nữ vũ công xuất hiện với diện mạo cá tính, dự buổi khai trương chi nhánh của nhà thiết kế thân thiết.
dung-hoi-em,fan-my-tam,my-tam

Bị chê xào rau cháy, fan ‘lầy’ bất ngờ tặng bó rau muống cho Mỹ Tâm để nấu lại

Âm nhạc -
Có vẻ như fan Mỹ Tâm đang muốn thần tượng thể hiện lại khả năng nấu nướng của mình...
bup-be-tinh-duc,duc,nha-tho

Có gì bên trong nhà thổ búp bê tình dục đầu tiên ở Đức

Thế giới -
Những con búp bê tình dục trong nhà thổ ở Đức được cho thuê khoảng 12 lần/ngày, với giá 93 USD/giờ.
bat-trac-nhung-so-phan,lay-chong-han-quoc,so-phan-lay-chong-nuoc-ngoai

Bất trắc những số phận làm dâu đất khách

Xã hội -
Hàng chục nghìn cô gái trẻ đã lựa chọn lấy chồng Hàn Quốc như một giải pháp kinh tế cho cuộc đời. Một số người không thể quay trở về.
hoang-touliver,toc-tien,toc-tien-yeu-hoang-touliver

Tóc Tiên thân thiết bên Hoàng Touliver sau nghi vấn ‘đường ai nấy đi’

Âm nhạc -
Hoàng Touliver không chỉ tháp tùng Tóc Tiên đến buổi tổng duyệt, mà cả hai còn ngồi ở góc khuất trò chuyện khiến nhiều người tò mò.
cau-chuyen,chang-hoc-sinh-cuoi-co-giao,hoc-sinh-cuoi-co-giao

Chàng học sinh cưới cô giáo chủ nhiệm 10 năm trước giờ ra sao?

Đời Sống -
Cô giáo hơn học trò 8 tuổi nhưng vẫn nên duyên vợ chồng sau bao ngăn cấm của gia đình.
biet-doi-1-0-2,dam-phuong-linh,kent-pham,lilly-nguyen,tran-quoc-anh
Biệt đội 1-0-2

Dàn sao ‘trai xinh gái đẹp’ quyết tâm ‘lật mặt showbiz Việt’

Phim ảnh -
Bộ phim "Biệt đội 1-0-2: Lật mặt showbiz" đã có buổi ra mắt chính thức sau bao ngày mong đợi.
hoa-hau-hoan-vu-viet-nam,miss-universe,nguyen-thi-loan

Vẻ nóng bỏng ‘kẻ chín, người mười’ của 8 nhan sắc Việt ở đấu trường Miss Universe

Thời trang - Đẹp -
Việt Nam đã nhiều lần cử đại diện đến với cuộc thi hấp dẫn nhất hành tinh Miss Universe. Tuy thành tích không như mong đợi nhưng các đại diện đã thể hiện khá tốt chiếm được tình cảm của người hâm mộ nước nhà.

10 câu hỏi phỏng vấn hại não Apple, Facebook, Google… sử dụng để đánh đố ứng viên

Công nghệ -
Bạn có biết cách trả lời những câu hỏi cực kì hại não và có phần... không liên quan này không?
TIN LIÊN QUAN

Chiếc iPhone hot nhất của Apple sắp lên kệ nhưng có tiền chưa chắc bạn đã mua được nó

iPhone X sẽ khan hàng trầm trọng, ít nhất là trong khoảng thời gian đầu sau khi máy lên kệ.
hoa-hau-xuan-huong,tham-my-vien-xuan-huong,the-beauty-2017

The Beauty 2017 - cơ hội ‘hóa thiên nga’ cho mọi cô gái Việt

Đẹp -
Là trưởng Ban tổ chức của cuộc thi, Hoa hậu Xuân Hương mong muốn chương trình có thể giúp các thí sinh có thể sở hữu được vẻ đẹp trong mơ và tìm thấy bước ngoặt trong cuộc sống.
y học

Nhiễm bệnh lạ, cậu bé ngủ li bì suốt hai tuần khiến bác sĩ cũng ‘bó tay’

Thế giới -
Sau khi trở về từ đám cưới người chú, cậu bé Wyatt Shaw ở Mỹ ngủ liền mạch trong 2 tuần.
TIN LIÊN QUAN

Bé gái có khả năng kỳ lạ đến bác sĩ cũng khó lý giải: Ngửi mùi của màu sắc

Chuyện thật như đùa, giờ đây không phải là nhìn màu sắc mà là "ngửi".
bac-si-noi-xau,bo-y-te-len-tieng,xu-phat

Bộ Y tế lên tiếng vụ bác sĩ ‘nói xấu’ bộ trưởng bị phạt tiền

Tin nóng -
Bộ Y tế "có thể xem lại" vụ một bác sĩ bị khiển trách và phạt 5 triệu đồng vì có "lời đề nghị khiếm nhã" bộ trưởng Bộ Y tế từ chức trên Facebook.