Không khí Tết Độc lập 1945 ở Hà Nội, Sài Gòn

Xã hội -

Sáng 2/9/1945, Hà Nội sống trong không khí cực kỳ thân mật, ra phố là thấy những nụ cười nở trên môi, lòng chứa chan hy vọng.

Chúng tôi tóm lược nội dung đăng trên tờ Cứu Quốc (ra ngày 5/9/1945) và tờ Trung Bắc Tân Văn (ra ngày 9/9/1945) và tư liệu ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia về không khí của Hà Nội, Sài Gòn ngày đó.

Các gia đình lau chùi nhà cửa sạch sẽ, thắp đèn nến sáng trưng, đốt hương trầm nghi ngút.

Trên phố, các cửa hàng đón tiếp khách niềm nở, mua hàng hay không cũng mời nước và thuốc lá. Các hiệu cao lâu không những xuống giá còn nhất định bán được bao nhiêu cũng trích ra 50% giúp giải phóng quân.

Nhưng cảm động hơn có lẽ là những người buôn bán ít vốn. Một bà mắt cặp kèm bán bát bún riêu đầy mà chỉ lấy một hào, trong khi ngày thường bà bán 3 hào. Khi được hỏi: “Sao cụ tính rẻ quá thế?”, bà đáp: “Hôm nay là ngày độc lập”.

Nhiều người khác nhất định bán cho nhanh để còn về ăn cơm sửa soạn cho các cháu và cho cả họ đi đón tiếp cụ Hồ Chí Minh. Người làm công cũng được ông bà chủ cho phép nghỉ để chiều đi dự lễ “Ngày độc lập”.

Trong khi thanh niên sửa soạn cờ, biển, sắp đoàn ngũ, gậy gộc hoặc tập hát những bản anh hùng ca cho đều thì các ông già bà cả lo làm cơm cúng tổ tiên và mời bạn đến uống rượu mừng nền độc lập.
Lễ Độc lập ở Ba Đình ngày 2/9/1945. Ảnh tư liệu.

Lễ Độc lập ở Ba Đình ngày 2/9/1945. Ảnh tư liệu.

12h trưa, rất đông người đổ về những nẻo đường dẫn vào vườn hoa Ba Đình, nơi cử hành lễ “Ngày độc lập”. Các sinh viên, chiến sĩ làm việc vất vả mới giữ nổi trật tự cho hàng chục nghìn người từ khắp các phố phường ở Hà Nội và các tỉnh xa về dự lễ độc lập.

Giữa vườn hoa dựng sẵn một diễn đài cao căng vải đỏ và trắng, giữa là cột cờ sơn trắng vươn cao chót vót. Các đoàn thể tới dự lễ theo thứ tự được ban tổ chức định sẵn.

Gần diễn đài nhất là các bô lão thành phố, đoàn thể Phật giáo, Công giáo và phụ nữ. Bộ đội giải phóng quân, lưỡi lê sáng loáng cắm ở đầu súng, đứng dàn sau kỳ đài. Vòng ngoài, trông ra xa chỉ thấy một biển người trắng xóa, cờ đỏ rực rỡ dưới ánh nắng của ngày thu chói lọi.

14h, đội tự vệ cầm súng lục đứng chèn khít thành hàng rào tròn quanh kỳ đài. Còn lính bồng súng đứng dàn ra cho đến đầu đường Cột Cờ. Mọi người im lặng đợi đến lúc đội âm nhạc giải phóng quân cử bài kèn chào. Đoàn xe hơi của Chính phủ, có đội cảnh sát đi trước dẫn đầu, từ từ đỗ. Các nhân viên trong Chính phủ bước lên kỳ đài.

Tất cả sự chú ý của đám đông khổng lồ tới dự lễ đều dồn cả vào vị Chủ tịch của Chính phủ, lần đầu tiên ra mắt quốc dân. Đó là một ông già dáng gầy, trán cao, mắt sáng mặc bộ quần áo bằng vải vàng đã bạc màu.
 
Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ trưởng Nội vụ Võ Nguyên Giáp trên xe ra Lễ đài Độc lập 2/9/1945.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ trưởng Nội vụ Võ Nguyên Giáp trên xe ra Lễ đài Độc lập 2/9/1945.

Buổi lễ bắt đầu. Lá cờ đỏ sao vàng được từ từ kéo lên, trong khi đội âm nhạc cử bài “Tiến quân ca”. Trên kỳ đài, các nhân viên Chính phủ, đầu trần, đứng lên giơ tay chào. Bên dưới, một rừng cánh tay cũng giơ lên. Không khí yên lặng, trang nghiêm.

Sau khi đại diện ban tổ chức đứng trước máy truyền thanh đọc chương trình buổi lễ và giới thiệu Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng lên.

Bằng một giọng rành mạch, giản dị (chốc chốc lại hỏi xuống: “Tôi nói thế này đồng bào có nghe rõ không?”) Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố nền độc lập của nước Việt Nam với 25 triệu đồng bào và tất cả thế giới: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập và sự thực đã thành một nước tự do và độc lập”.

Lời tuyên ngôn đanh thép vừa dứt, tất cả quốc dân dưới đài đều đồng thanh hoan hô.

Tiếp đến là cuộc tuyên thệ của Chính phủ. Đứng trước Quốc kỳ, trước quốc dân, các nhân viên Chính phủ lâm thời bỏ mũ, đứng thẳng người, thề rằng: “Sẽ kiên quyết lãnh đạo toàn dân giữ vững nền độc lập cho Tổ quốc và thực hiện bản chương trình của Việt Minh, đặng mang lại tự do, hạnh phúc cho dân tộc; trong lúc giữ nền độc lập, sẽ quyết vượt qua mọi nỗi khó khăn, nguy hiểm, dù phải hy sinh tính mệnh cũng không từ”.

Sau khi Chính phủ tuyên thệ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Võ Nguyên Giáp đứng lên nói về sự đoàn kết của dân ta nhất định chống lại bất cứ cuộc xâm lăng nào. Bài diễn văn của ông liên tục bị công chúng ngắt quãng để vỗ tay hoan hô.

15h10, ông Trần Huy Liệu nói về việc ông vào Huế nhận sự thoái vị của vua Bảo Đại. Sau đó, ông trao lại ấn và kiếm bằng vàng cho Chủ tịch Hồ Chí Minh để Chủ tịch giơ lên cho quốc dân xem.

Ông Nguyễn Lương Bằng, đại biểu của Tổng bộ Việt Minh, thuật qua cuộc đấu tranh đầy gian lao, khó khăn mà Việt Minh đã theo đuổi trong mấy năm để mưu giải phóng cho dân tộc và kêu gọi đồng bào thống nhất, đoàn kết để ủng hộ Chính phủ.

15h30, quốc dân tuyên thệ sẽ trung thành với Chính phủ. Một người trong ban tổ chức đứng trước đài đọc to những lời thề. Mỗi lời đọc xong, toàn thể đồng bào đứng dưới đài đều hô to: “Xin thề”.

Rồi Chủ tịch Hồ Chí Minh lại bước ra kỳ đài căn dặn quốc dân mấy lời: “Của quý nhất của quốc dân, của thế giới là sự độc lập. Giờ đây, chúng ta đã được độc lập rồi ta phải cố giữ gìn. Tất cả quốc dân phải đoàn kết lại, xin đồng bào chớ vội tin rằng đã thái bình hẳn. Chúng ta sẽ còn phải vượt qua nhiều sự gian lao, đau khổ hơn nữa, đồng bào phải ủng hộ Chính phủ sau này sẽ còn nhiều cuộc khánh chúc thắng lợi nữa”.

Đám đông im phăng phắc, trầm ngâm nghe lời căn dặn.

15h45, buổi lễ tuyên ngôn độc lập kết thúc. Bài “Tiến quân ca” do được vang trên miệng hàng nghìn, hàng vạn người… Các nhân viên Chính phủ xuống đài… Người dân chia thành từng đoàn đi qua các phố lớn và kéo tới hồ Hoàn Kiếm thì giải tán.

Trong khi đó, tại Sài Gòn, từ buổi trưa người dân đã đổ ra đường. Cờ đỏ sao vàng, biểu ngữ “Việt Nam Dân chủ Cộng hòa muôn năm!”, “Đả đảo thực dân Pháp!” bằng nhiều thứ tiếng… giăng khắp nơi.

Các đại biểu và quốc dân giơ tay tuyên thệ. Tư liệu TTXVN.

Các đại biểu và quốc dân giơ tay tuyên thệ. Tư liệu TTXVN.

Lễ Độc lập được cử hành lúc 14h tại lễ đài trên đường Cộng Hòa (nay là đường Lê Duẩn), phía sau nhà thờ Đức Bà. “Này anh em ơi, tiến lên dưới cờ giải phóng! Đồng lòng cùng đi! Đi! Đi! Sá gì thân sống!…”, lời bài Thanh niên hành khúc của Lưu Hữu Phước vang lên. Lúc này, bài Tiến quân ca chưa được phổ biến trong Nam.

Ban tổ chức dự định tiếp sóng Đài Bạch Mai (Đài Tiếng nói Việt Nam) để người dân Sài Gòn nghe bản Tuyên ngôn Độc lập qua hệ thống loa phóng thanh đặt dọc đường Cộng Hòa và các ngả đường gần đó. Tuy nhiên, việc tiếp sóng không thành công.

Vì thế, ban tổ chức buổi lễ đề nghị ông Trần Văn Giàu (Bí thư Xứ ủy Nam bộ, Chủ tịch Ủy ban khởi nghĩa Nam bộ, Chủ tịch Ủy ban Hành chánh lâm thời Nam bộ) ứng khẩu một bài diễn văn.
Người dân Sài Gòn tập trung dự lễ Độc lập ở Sài Gòn chiều 2/9/1945. Ảnh tư liệu.

Người dân Sài Gòn tập trung dự lễ Độc lập ở Sài Gòn chiều 2/9/1945. Ảnh tư liệu.

Sau vài phút suy nghĩ và ghi vội mấy ý chính lên giấy, ông Trần Văn Giàu nói: “Việt Nam từ một xứ thuộc địa đã trở thành một nước độc lập. Việt Nam từ một đế chế đã trở thành một nước cộng hòa. Việt Nam đương tiến bước trên đường sống”.

Thay mặt hàng triệu người dân Nam bộ, ông nói lên quyết tâm bảo vệ Tổ quốc: “Chúng ta thề cương quyết đứng bên cạnh chánh phủ, chống mọi sự xâm lăng, dầu chết cũng cam lòng”.

Bài diễn văn của ông kết thúc bằng lời kêu gọi: “Quốc dân hãy sẵn sàng chiến đấu!… Đứng lên! Ngày độc lập bắt đầu từ nay! Tiến tới, vì độc lập, vì tự do, tiến tới mãi! Không một thành lũy nào ngăn nổi chí của muôn dân trên đường giải phóng!”.

Cả biển người đưa nắm tay lên, nhất loạt hô to: “Xin thề! Xin thề! Xin thề!” như tiếng sấm vang rền.
 
BÌNH LUẬN 0
Đăng nhập

Gửi bình luận

Tin mới cập nhật
con-lua,lua-tu-mai-nha-roi-xuong,lua-tu-tren-troi-roi-xuong

Đang ăn cơm, cả gia đình tá hỏa vì… sinh vật lạ ‘xuyên không’ từ mái nhà rơi xuống

Thế giới -
Trước sự việc này, nhiều người thường đùa rằng thay vì trời mưa ra nước như thường lệ thì lần này, trời lại mưa ra... một con lừa.
anh-ky-yeu,hot-girl,hot-girl-anh-ky-yeu,pham-hong-yen

‘Hot girl ảnh kỷ yếu’ 10X thường bị nhầm là gái Tây

Đời Sống -
Sở hữu đôi mắt sâu, sống mũi cao và góc mặt chụp nghiêng rất Tây, nhưng Phạm Hồng Yến cho biết mình là con gái Việt 100%.
hoa-hau-ky-duyen,ky-duyen,trang-tra-n

Quảng cáo mỹ phẩm mâu thuẫn, Kỳ Duyên bị đàn chị Trang Trần góp ý thẳng thắn ngay trên livestream?

Giải trí -
Có nhiều kinh nghiệm bán hàng online, cựu người mẫu Trang Trần ngay lập tức chỉnh đốn cách quảng cáo mỹ phẩm của đàn em Kỳ Duyên
nguoi-dan-ong-say-xin,nu-quai,trom-xe-may,trung-tam-sai-gon

Lợi dụng người đàn ông say xỉn, ‘nữ quái’ sờ soạng tìm chìa khóa rồi trộm xe máy phóng đi

Tin nóng -
Rạng sáng, người phụ nữ đi bộ ở trung tâm quận 1 (TP. HCM), phát hiện người đàn ông say xỉn nằm ngủ bên lề đường. Đối tượng liền áp sát sờ soạng, lấy chìa khóa xe tẩu thoát nhưng bị trinh sát bắt giữ.
Brothers In Heaven

‘Brothers In Heaven’: Phim hành động vẫn dễ dàng lấy nước mắt khán giả

Phim ảnh -
"Brothers In Heaven" có thể xem là một màn "chào sân" ấn tượng của nền điện ảnh xứ sở Kim Chi tại thị trường Việt Nam đầu năm 2018. Dù được gắn mác phim hành động nhưng mối liên kết giữa các nhân vật trong phim lại mang đến cho người xem rất nhiều thông điệp ý nghĩa trong cuộc sống.
TIN LIÊN QUAN

Cận cảnh vẻ đẹp ‘thách thức thời gian’ của nam tài tử Jo Han Sun tại Việt Nam

Vào lúc 14h chiều 15/01, buổi giao lưu ấm cúng của đoàn làm phim "Brothers In Heaven" (Em trai tôi là găng tơ) với giới truyền thông đã diễn ra tại TP.HCM. Sự kiện có sự góp mặt của đạo diễn Park Hee Joon và nam diễn viên chính Jo Han Sun đến từ Hàn Quốc
billboard,bts,kpop,mic-drop

Ngày càng được lòng fan quốc tế, BTS viết tiếp câu chuyện kỷ lục tại trời Tây

Âm nhạc -
Các chàng trai nhà Big Hit lại nối dài chuỗi thành tích của chính mình.
benh-vien-da-khoa-dong-anh,benh-vien-xanh-pon,chau-be-len-con-co-giat-nghi-tiem-nham-thuoc

Bé gái 8 tháng tuổi lên cơn co giật, hôn mê sâu sau khi tiêm thuốc tại bệnh viện

Tin nóng -
Sau khi được y tá Bệnh viện đa khoa Đông Anh (Hà Nội) tiêm thuốc, bé gái 8 tháng tuổi lên cơn co giật phải nhập viện Xanh Pôn cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.
ant-man,ant-man-and-the-wasp,marvel-studios,scott-lang
Ant-Man and the Wasp

Marvel chính thức giới thiệu trang phục của Ant-Man và Wasp, vẫn chưa thấy bóng dáng trailer

Phim ảnh -
Hình ảnh chính thức của "Ant-Man & the Wasp" đây rồi, và người hâm mộ hẳn đã biết "mũ bảo hiểm" của nàng Wasp ra sao rồi nhé. Tuy vậy, khán giả vẫn đang chờ đợi trailer được tung ra.
tho-sua-khoa,trung-so-bac-ty,trung-so-xo,trung-xo

Trúng số bạc tỷ, anh thợ khóa vẫn dậy 5h sáng đi làm mỗi ngày

Xã hội -
Trúng hơn 3 tỷ, nhưng anh Mười (Hải Dương) chỉ nghỉ một ngày duy nhất đi nhận giải, hôm sau vẫn đánh khoá mưu sinh.
apple,iphone,iphone-x-plus

Cận cảnh iPhone X Plus đẹp ngất ngây, bất cứ ai cũng không thể cầm lòng

Công nghệ - Xe -
iDesigner đã phác họa chân dung iPhone X Plus tuyệt đẹp, có độ chân thực cao dựa vào những thông tin rò rĩ gần đây,
hoa-hau-dai-duong-2017,hoa-hau-le-au-ngan-anh,le-au-ngan-anh,ngan-anh

Lê Âu Ngân Anh không được cấp phép dự thi quốc tế

Giải trí -
Cục NTBD cho biết tân Hoa hậu Đại dương Lê Âu Ngân Anh không đủ điều kiện để tham dự các cuộc thi quốc tế.
got7,jyp-entertainment,kpop,v-live-year-end-party
V Live Year End Party

1 ngày nữa GOT7 về rồi đấy, fan nhớ nhắn thần tượng TP HCM đang 30 độ nhé!

Âm nhạc -
Bạn có muốn nhìn thấy những khoảnh khắc "thời trang phang thời tiết" từ các chàng trai Got7 tại sân bay Tân Sơn Nhất?

Người mẹ ẵm con ăn xin ở phố Tây dương tính với ma túy

Tin nóng -
Sáng 12-1, Công an phường Phạm Ngũ Lão đã mời bà Liễu về phường và tiến hành kiểm tra ma túy. Kết quả bà Liễu dương tính với chất ma túy.
TIN LIÊN QUAN

Dân chơi ném ma tuý vương vãi dưới nền nhà, gầm bàn tránh bị Công an phát hiện

Công an tiến hành ập vào quán bar H5 phát hiện hàng trăm dân chơi có biểu hiện sử dụng ma tuý.
dot-xe-may,nhay-song-tu-tu,song-dong-nai,thanh-nien,thanh-nien-len-cau-dot-xe-may

Thanh niên lên cầu đốt xe máy rồi nhảy xuống sông Đồng Nai

Xã hội -
Rạng sáng, thanh niên 25 tuổi lái xe máy lên cầu rồi châm lửa đốt cháy phương tiện. Ít phút sau, người này để lại điện thoại, giày rồi nhảy xuống sông Đồng Nai.
peter-parker,spider-man,tom-hardy,tom-holland,venom
Venom

Tom Holland sẽ xuất hiện trong phim ‘Venom’, nhưng chỉ là Peter Parker chứ không phải Spider-Man

Phim ảnh -
Tiếp tục có thông tin mới về sự góp mặt của Người Nhện Tom Holland trong phim "Venom".
hotboy-thai-lan,le-roi,trang-tin-han-quoc

Trang tin Hàn Quốc nhầm Lệ Rơi là chàng trai Thái Lan trước khi phẫu thuật thẩm mỹ

Đời Sống -
Trong bài viết được đăng tải, trang này nhầm lẫn Lệ Rơi là chàng trai Thái Lan trước khi anh này phẫu thuật thẩm mỹ toàn bộ gương mặt.
duong-lam-hang-phien-ban-doi-thuc,hot-boy,nam-than,tien-si-tre-nhat-trung-quoc,ve-ngoai-dien-trai

Dân mạng ‘phát sốt’ với Dương Lam Hàng phiên bản đời thực, 20 tuổi đã là tiến sĩ Đại học Thanh Hoa

Đời Sống -
Chàng trai sinh năm 1991 Trần Thiếu Uy đang khiến hội chị em đứng ngồi không yên bởi tài năng cũng như nhan sắc của mình.

Hoa Tết khoe sắc trên những cánh đồng lớn nhất Sài Gòn

Màu cuộc sống -
Chỉ gần 1 tháng nữa là Tết Mậu Thân, những cánh đồng hoa lớn nhất Sài Gòn đã bắt đầu vào vụ, trăm loại hoa thay nhau đua sắc. Nhiều vựa có diện tích trên nghìn m2, chủ hộ phải thuê hơn chục nhân công túc trực ngày đêm.
TIN LIÊN QUAN

Nghệ An không bắn pháo hoa dịp Tết Nguyên đán để dành kinh phí ủng hộ cho người nghèo

Số kinh phí không bắn pháo hoa sẽ dành để ủng hộ và góp một phần quà tết cho những người nghèo trên địa bàn tỉnh Nghệ An