Khám phá làng gốm 500 năm tuổi ở Hội An

Xã hội -

Cho đến nay, gốm Thanh Hà vẫn được làm hoàn toàn bằng tay theo phương thức thủ công truyền thống với quy trình sản xuất qua nhiều bước: làm đất, tạo hình bằng bàn xoay, sửa nguội, phơi...

Đến với di sản văn hóa thế giới phố cổ Hội An, hẳn không ít người đã từng một lần ghé thăm một làng gốm nhỏ ven sông Thu Bồn, nơi cách đây hơn nửa thiên niên niên kỷ là một trung tâm sản xuất, buôn bán đồ gốm đất nung có tiếng, cung cấp sản phẩm cho các tỉnh miền Trung. Trải qua thăng trầm của lịch sử, đến nay làng gốm Thanh Hà (Hội An) - một làng nghề lâu đời, có tính chuyên môn cao - vẫn bảo tồn được nguyên vẹn những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể truyền thống, đặc biệt là những tri thức dân gian về nghề. 

Làng gốm Thanh Hà có lịch sử hình thành lâu đời. Tương truyền vào khoảng thế kỉ 16,17, những thợ thủ công từ Thanh Hóa, Nghệ Tĩnh đã đến Thanh Hà lập làng và xây dựng nên nghề làm gốm, truyền lại cho đến ngày nay. Gốm Thanh Hà không chỉ được người dân Quảng Nam và miền Trung nói riêng biết đến mà có giai đoạn được xuất khẩu sang nước ngoài.

Gomthanhha

Từ thế kỷ 16 - 17, do việc xây dựng các kiến trúc dân dụng ở đô thị cổ Hội An phát triển nhanh, kéo theo nhu cầu về gạch ngói và vật liệu xây dựng đất nung tăng cao. Đây là giai đoạn phát triển thịnh đạt nhất của làng nghề gốm Thanh Hà. Gạch ngói và các vật dụng đất nung từ các lò gốm Thanh Hà trở thành mặt hàng được các lái buôn theo đường sông đưa đến khắp các tỉnh miền Trung. Cho đến nay, gốm Thanh Hà vẫn được làm hoàn toàn bằng tay theo phương thức thủ công truyền thống. Thanh Hà sản xuất chủ yếu đồ gốm đất nung (không tráng men), màu gốm đỏ tươi, xương gốm mịn, độ nung không cao lắm.

Quy trình sản xuất ra một sản phẩm qua nhiều bước: làm đất, tạo hình bằng bàn xoay, sửa nguội, phơi, nung.

Đất sét được mua tại Duy Xuyên, Điện Bàn. Đất sét khi mua về phải được người thợ dùng dầm để xử lý đất tơi ra.

Đất sét được mua tại Duy Xuyên, Điện Bàn. Đất sét khi mua về phải được người thợ dùng dầm để xử lý đất tơi ra.

Thời gian xử lý đất thô tốn nhiều thời gian và công sức

Thời gian xử lý đất thô tốn nhiều thời gian và công sức.

Theo kinh nghiệm dân gian thì đất sét vàng được chọn để làm gốm là loại đất có độ dẻo, kết dính, không lẫn tạp chất. Đây là ba yếu tố quan trọng góp phần cho việc tạo hình phôi gốm được mềm mại, đẹp mắt. Loại đất này sẽ cho ra sản phẩm gốm có độ chịu lực tốt, màu sắc áo gốm đỏ/hồng, mịn màng, tươi sáng. Muốn biết độ dẻo của đất, người thợ ngắt một mẩu đất sét, dùng tay se thành sợi dài (con trạch đất) rồi bẻ cong, gấp hai đầu con trạch đất lại với nhau, nếu con trạch đất không bị nứt, gãy là đất sét dẻo.

Đất sau khi được làm mềm và loại bỏ tạp chất thì sẽ được nghệ nhân tiếp tục xử lý để tạo độ kết dính cho đất.

Đất sau khi được làm mềm và loại bỏ tạp chất thì sẽ được nghệ nhân tiếp tục xử lý để tạo độ kết dính cho đất.

Đôi chân người phụ nữ rắn rõi qua 20 năm phải đạp hàng khối đất mỗi ngày. Việc đạp đất sẽ làm cho đất có độ kết dính cao hơn.

Đôi chân người phụ nữ rắn rỏi qua 20 năm phải đạp hàng khối đất mỗi ngày. Việc đạp đất sẽ làm cho đất có độ kết dính cao hơn.

Gomthanhha

Mỗi người làm công việc chuốt phôi gốm đều phải có một cây cung để tách những khối đất sét sao cho chính xác lượng đất cho mỗi sản phẩm.

Khi đất đã được luyện kĩ thì khối đất lớn được chia thành từng phần nhỏ để se thành các con trạch đất. Người thợ chuốt gốm ngắt một lượng đất đủ dùng để tạo phôi một sản phẩm gốm từ con trạch đất đã se sẵn. Trước khi tạo dáng phôi gốm phải chuốt phôi. Thường khi chuốt gốm phải có hai người (phụ nữ), một người đứng, hai tay se con trạch đất để chuẩn bị nguyên liệu cho các sản phẩm kế tiếp, một chân đứng trụ, chân kia đạp bàn xoay, người còn lại lấy con trạch đất đặt lên bàn xoay, cuộn dải đất thành hình trụ tròn rồi dùng tay kết hợp con sò (dụng cụ chuốt gốm), giẻ lau ướt tạo dáng sản phẩm.

Gomthanhha

Se con trạch đất để chuẩn bị nguyên liệu cho sản phẩm kế tiếp.

Gomthanhha

Người bàn tay phụ nữ gân guốc và rắn chắc sau 20 năm làm công việc se con trạch đất. Khi se con trạch đất cần độ dẻo dai của bàn tay để đất sét có chất lượng kết dính tốt.

_MG_5244

Tay nhồi đất, chân đẩy bàn xoay để người tạo hình có thể tạo phôi cho những sản phẩm gốm. Chính vì thế người se trạch đất cần sự phối hợp nhịp nhành giữa tay và chân.

Phôi gốm sau khi được chuốt tạo dáng xong được đem ra ngoài hong trong bóng râm, đến khi gốm se mặt sẽ khắc hoa văn. Sản phẩm gốm đất nung truyền thống ít khi được trang trí hoa văn, nếu có thì chỉ là một - hai đường chỉ khắc chìm song song trên vai sản phẩm hoặc dùng hoa văn khắc vạch hình sóng nước.

Phôi gốm sau khi được chuốt tạo dáng xong được đem ra ngoài hong trong bóng râm, đến khi gốm se mặt sẽ khắc hoa văn.

 Sản phẩm gốm đất nung truyền thống ít khi được trang trí hoa văn, nếu có thì chỉ là một - hai đường chỉ khắc chìm song song trên vai sản phẩm hoặc dùng hoa văn khắc vạch hình sóng nước.

Sản phẩm gốm đất nung truyền thống ít khi được trang trí hoa văn, nếu có thì chỉ là một - hai đường chỉ khắc chìm song song trên vai sản phẩm hoặc dùng hoa văn khắc vạch hình sóng nước.

Công đoạn sửa nguội được thực hiện khi phôi gốm thành hình được phơi qua nắng khoảng 5 tiếng đồng hồ.

Công đoạn sửa nguội được thực hiện khi phôi gốm thành hình được phơi qua nắng khoảng 5 tiếng đồng hồ.

_MG_5208

Phôi gốm sau khi đã được phơi kỹ được chất vào lò nung, sản phẩm kích thước nhỏ lồng vào trong lòng sản phẩm kích thước lớn hơn rồi chồng xếp thành tầng trong lò.

Một sản phẩm gốm nung đạt chuẩn phải được nung trong lò suốt 24 tiếng đồng hồ với cường độ lửa chính xác để gốm lên màu đều và đẹp. Người thợ phải liên tục thêm củi để giữ lửa cho lò nung. Nếu quên thêm củi, lửa không đúng thì gốm không thể đạt được màu đỏ gạch nung đúng chuẩn.

Những sản phẩm gốm vừa được nung xong và đưa ra lò chờ thành phẩm.

Những sản phẩm gốm vừa được nung xong và đưa ra lò chờ thành phẩm.

Như vậy, từ nguyên liệu đất sét được mua từ Điện Bàn đến một chiếc bình, chiếc chum được đưa ra từ lò nung là một quá trình công phu, cẩn thận. Qua đôi tay khéo léo, lành nghệ của người thợ, những đường cong mềm mại, họa tiết nổi bật trở nên có hồn, sống động vô cùng. Những con trâu, con gà, con heo như những sinh vật có linh hồn và sự sống.Người nghệ nhân làm gốm không chỉ nặn đất, chuốt gốm mà còn gửi trọn tình yêu nghề và cả tâm hồn của mình vào tác phẩm. Hay nói cách khác, họ là người “thổi hồn” vào những nắm đất tưởng như vô tri, vô giác kia.

BÌNH LUẬN 0
Đăng nhập

Gửi bình luận

Tin mới cập nhật
anh-quynh,minh-tu,the-face-viet-nam,the-face-vietnam-2017
THE FACE VIETNAM 2017

Bị chê là team yếu catwalk, Minh Tú đăng clip tập luyện cho học trò và đáp trả: ‘Cần cù bù thông minh’

TV Show -
Dù không phải là đội sở hữu những thí sinh có nhiều kinh nghiệm catwalk nhưng HLV Minh Tú vẫn không nản lòng và ngày đêm tập luyện cho các học trò. Cần cù thì bù thông minh, có gì khó đâu nhỉ?!
nguoi-phan-xu,viet-anh,vo-viet-anh

Vợ Việt Anh đăng đàn bóng gió về người thứ ba ‘thả thính’ chồng

Hậu trường -
Trong khi đó, nam diễn viên Việt Anh cũng có những phản hồi trấn an bà xã.
an-do,nhieu-nguoi-chet-chay,the-gioi,xe-cho-dau-bi-lat
Thế giới

Bất chấp nguy hiểm lao ra ‘hôi’ dầu từ chiếc xe chở dầu bị lật, ít nhất 123 người chết

Thế giới -
Rất đông người dân gần 1 tuyến đường cao tốc ở Punjab, Ấn Độ đã bất chấp nguy hiểm lao ra hứng dầu chảy ra từ một chiếc xe chở dầu bị lật. Kết cục, ít nhất 123 người đã thiệt mạng và hàng chục người bị thương trong vụ tai nạn đáng tiếc này.
despicable-me-3,kaity-nguyen,ke-trom-mat-trang

Kaity Nguyễn đáng yêu hết nấc với style giản dị, mặc ‘đồ đôi’ với Minions tại buổi ra mắt ‘Kẻ trộm mặt trăng’

Phim ảnh -
Không cần nhiều sự trợ giúp từ son phấn, mỹ phẩm, nữ diễn viên Em chưa 18 vẫn ghi điểm với vẻ ngoài đơn giản và năng động tại rạp chiếu phim.
as-if-it-s-your-last,black-pink,mamamoo,yes-i-am

Bạn không nhìn lầm đâu: Black Pink và Mamamoo cùng chia nhau vị trí số 1

Âm nhạc -
Khung cảnh ‘’xưa nay hiếm’’ này đã khiến các Kpop fan không khỏi sửng sốt.
bich-phuong,huong-giang-idol,saostar-qua-giang
SAOSTAR QUÁ GIANG

Nhắc về thị phi ở showbiz Việt, Bích Phương thẳng thắn: ‘Có nhiều nghệ sĩ tự tìm đến scandal để nổi tiếng’

Bí mật sao -
Nhắc về lùm xùm trong thời gian qua của Hương Giang Idol, nữ ca sĩ Bích Phương tâm sự: “Tôi tin là Giang lỡ lời và không cố tình nói như vậy”.
giong-hat-viet-2017,the-face-2017,the-face-online-2017,the-face-vietnam-2017,the-voice-2017

Giọng hát Việt, Gương mặt thương hiệu thay nhau dẫn đầu làn sóng truyền hình thực tế nửa đầu 2017

TV Show -
Giọng hát Việt 2017 và The Face Vietnam 2017 là hai chương trình truyền hình thực tế giữ vị trí dẫn đầu cả về độ "hot" lẫn tầm ảnh hưởng.
-streetstyle,fila,streetwear

Streetwear giới trẻ tuần qua: trang phục FILA phủ sóng khắp mọi cung đường

Hot - trend -
Thương hiệu lâu đời từ Ý ngày càng chứng minh sức mạnh khi theo chân bao tín đồ streetwear xuất hiện khắp mọi nơi.
bich-phuong,ca-si-bich-phuong,saostar-qua-giang
SAOSTAR QUÁ GIANG

Bích Phương tự nhận mình là người sâu sắc nhưng lại không thích gấp quần áo và rửa bát

Hậu trường -
Đây là lần đầu tiên Bích Phương chịu tiết lộ bí bật giấu kín nhiều năm với công chúng.
bi-rain,lee-byung-hun,so-ji-sub,won-bin

Chứng kiến màn tái xuất của các ‘chú già’, bạn có cảm thấy tuổi thơ mình đang quay trở lại?

Hậu trường -
Thời gian này, màn ảnh Hàn đang chứng kiến "cơn bão" mới. Trong đó, rất nhiều "chú già" sắp hoặc đã qua tuổi 40 vẫn có được màn "comeback" đầy tiềm năng
bao-hanh-tre-em,chau-be-bi-cot-tay,treo-lo-lung-tren-xa-nha

Cháu bé bị cột tay, treo lơ lửng trên xà nhà gây phẫn nộ: Công an vào cuộc xác minh

Tin nóng -
Cơ quan công an đang vào cuộc xác minh, làm rõ thông tin cháu bé bị cột tay, treo lơ lửng trên xà nhà đang khiến dư luận phẫn nộ.
hoc-vien-cai-nghien,nghien-ma-tuy,tron-trai

50 học viên ở Bến Tre trốn khỏi trại cai nghiện ma túy

Tin nóng -
Lợi dụng lúc chơi thể thao, 50 học viên của cơ sở cai nghiện ma túy (Sở LĐ- TB&XH tỉnh Bến Tre) ở xã Tân Xuân, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre đã đạp đổ cổng, chia làm hai hướng đồng loạt trốn khỏi trại cai nghiện, gây náo loạn trong đêm 24/6. Đến sáng 25/6 đã vận động, truy tìm được 39 học viên.
dao-nguyen-thuy-binh,giong-hat-viet-nhi-2017,nguyen-hoang-mai-anh,the-voice-kids-2017
The Voice Kids 2017

Trước thềm mùa mới bắt đầu, điểm lại loạt tiết mục có lượt xem cực ‘khủng’ của Giọng hát Việt nhí mùa thứ 4

TV Show -
Đặc biệt, tiết mục đứng đầu còn thu về một con số kinh khủng: xấp xỉ 30 triệu lượt xem!
hua-vy-van,ly-nha-ky,xa-thi-man

Hứa Vĩ Văn: ‘Nếu có cơ hội lần nữa, tôi sẽ giới thiệu với Xa Thi Mạn mình là ai!’

Hậu trường -
Với mục đích tạo sự thân thiện và gần gũi cùng ngôi sao xứ Cảng thơm Xa Thi Mạn, Hứa Vĩ Văn chỉ giới thiệu mình là thông dịch viên thay vì diễn viên trong sự kiện mới đây.
ca-si-thu-minh,live-concert-thu-minh,mc-lai-van-sam,moi-quan-he-showbiz

MC ‘quốc dân’ Lại Văn Sâm tươi cười rạng rỡ trong đêm diễn của ca sĩ Thu Minh

Hậu trường -
Có mặt tại hàng ghế đặc biệt mà nữ ca sĩ Thu Minh ưu ái chuẩn bị, MC Lại Văn Sâm lần đầu tiên xuất hiện sau khi rời VTV.
hits-and-misses,ootd,street-style
Hits and Misses

Khi Minh Tú khoe #OOTD với phong cách sporty, các nàng hoa hậu cũng phải ‘chào thua’

Sao đẹp - Sao xấu -
Bảng phong thần thời trang tuần qua được "góp nhặt" bằng những chiếc ảnh khoe outfit thật xinh tươi, trẻ trung của các tín đồ thời trang trong và ngoài nước.
ca-si-thu-minh,liveshow-thu-minh,thu-minh,toc-tien

Tóc Tiên phiêu hết mình, các học trò cuồng nhiệt cùng Thu Minh trên sân khấu

Âm nhạc -
Bên cạnh sự kết hợp đặc biệt với Tóc Tiên, màn hoà giọng cùng Trúc Nhân - Ali Hoàng Dương - Janice Phương và Minh Trị của Thu Minh nhận được nhiều sự cổ vũ của khán giả.
ca-si-thu-minh,chong-thu-minh,thu-minh

Khoảnh khắc đẹp: Ông xã rời ghế khán giả giúp Thu Minh kéo váy trong Liveshow

Âm nhạc -
Quá xúc động và bất ngờ, Thu Minh không ngần ngại hôn cảm ơn ông xã Otto trước sự cổ vũ hết mình của khán giả.