Nghi án ăn cắp chất xám tràn ngập nền giải trí Việt

Âm nhạc -

Từ văn thơ, phim, nhạc cho đến cả TV Show đều xuất hiện những trường hợp vô tình hay cố ý ăn cắp chất xám để rồi khi bị phát hiện, rất hiếm người có can đảm xin lỗi và thừa nhận sai lầm.

Những ngày qua, giới văn hóa văn nghệ ở Việt nam chưa thôi xôn xao về chuyện tranh chấp bản quyền bài thơ Tổ quốc gọi tên mình giữa nhà thơ Nguyễn Phan Quế Mai và một người đàn ông có tên Ngô Xuân Phúc thì lại xuất hiện một “cú nổ” scandal mới: Bài thơ Bạch lộ trong tập thơ Sẹo độc lập của Phan Huyền Thư có nhiều từ ngữ và ý tứ giống y như bài thơ Buổi sáng của nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan.

Đáng chú ý, trong khi Sẹo độc lập là tập thơ đoạt giải thưởng của Hội nhà văn Việt Nam ấn hành năm 2014 thì Buổi sáng lại là tác phẩm được phổ biến từ tận đầu thập niên 2000, thậm chí, từng được nhạc sĩ Phú Quang phổ nhạc.

Nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan và Phan Huyền Thư.

Nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan và Phan Huyền Thư.

Câu chuyện giữa Phan Huyền Thư và Phan Ngọc Thường Đoan đến nay dù đã khép lại nhưng vẫn còn dư âm “lùm xùm” khi người nói ra, kẻ nói vào cùng sự tham gia của rất nhiều bạn bè giới văn nghệ sĩ. Tuy nhiên, dù ai đúng đi chăng nữa, thì cũng như biết bao cuộc tố đạo văn, đạo nhạc khác, chắc chắn một trong hai người đã vô tình hoặc cố ý mượn tạm chất xám của người khác để sử dụng mà đến nay, vì lẽ gì đó, không dám thừa nhận.

Hành động này không chỉ hiện giờ mới có mà thực tế đã diễn ra trong làng văn hóa, giải trí của Việt Nam từ hơn chục năm nay. Dù khán giả, công chúng đã từng đả kích và lên án rất nhiều nhưng có vẻ như, mọi chuyện đâu vẫn hoàn đấy.

Muôn kiểu mượn tạm chất xám

baochan

Nhạc sĩ Bảo Chấn.

tinh-thoi-xot-xa-pdf-766502

Tình thôi xót xa của nhạc sĩ Bảo Chân là trường hợp nghi án đạo nhạc đình đám đầu tiên ở Việt Nam, diễn ra năm 2004.

Những khán giả thuộc thể hệ 7x, 8x ở Việt Nam hẳn vẫn còn nhớ “cú phốt” đình đám của nhạc sĩ Bảo Chấn khi một loạt các ca khúc của ông có phần giai điệu và hòa âm giống y như một số các ca khúc ở Nhật. Sự kiện này được lật lên khi đó đã tạo ra một chuỗi dài tiếp nối nhau những nghi án đạo nhạc mà nhiều nhạc sĩ khác trong làng tân nhạc cũng “dính chấu” như Quốc Bảo, Võ Thiện Thanh, Huy Tuấn… Câu chuyện sau đó êm ắng và lắng xuống một thời gian thì các thế hệ ca nhạc sĩ trẻ sau này lại tiếp tục làm dấy lên nỗi lo của khán giả về nguồn gốc thực sự của các tác phẩm mình đang nghe.

Sơn Tùng M-TP vốn là một giọng ca xuất thân từ giới underground nên việc “mượn tạm” nhạc beat của Hàn Quốc hay các tác phẩm chính thống để sáng tác lời và biểu diễn “chơi cho vui” cũng không phải là điều gì đáng phàn nàn. Thế nhưng, khi bước chân hẳn sang thị trường giải trí, Sơn Tùng không biết do vô tình hay cố tình mà lại sử dụng luôn các tác phẩm đó như một bản nhạc gốc do chính mình tạo ra.

sontung

Các sáng tác của Sơn Tùng trong thời kỳ hoạt động underground mang ảnh hưởng rất nhiều từ beat và giai điệu của các ca khúc Hàn Quốc.

Đó chính là nguyên do khiến Sơn Tùng nằm trong tầm soi của khán giả suốt một thời gian dài. Bản hit ballad nổi tiếng nhất của anh, Chắc ai đó sẽ về, dù đã được nhiều nhạc sĩ chuyên môn thẩm định là đạo nhạc nhưng chàng ca sĩ trẻ lại chưa bao giờ dám thừa nhận điều đó.

Một trường hợp khác cũng khá lùm xùm là vụ việc ca nhạc sĩ trẻ Phạm Hồng Phước dùng lời thơ của nhà thơ Việt Hà để sáng tác bài hát Khi chúng ta già. Hay như gần đây nhất là ca sĩ Hải Yến khi hát nhạc của người bạn Tăng Nhật Tuệ đã tiện tay thêm tên mình vào vị trí người viết lời.

khichungtagia

Tất cả những điều trên cho thấy làng nhạc Việt Nam dù càng ngày càng xuất hiện nhiều tài năng ca sĩ vừa hát nhạc vừa sáng tác, nhưng nó cũng là một mối nguy khi chính thứ hào quang sân khấu đã làm họ không vững lòng, dẫn đến việc xài tạm chất xám của người khác một cách thiếu suy nghĩ.

Tương tự, ở mảng điện ảnh dù việc trùng lắp nội dung hay ý tưởng có phần thoáng hơn (vì mọi câu chuyện trên đời đều được phát triển từ 36 tình huống kịch của Shakespeare), nhưng cũng không thiếu những trường hợp sao chép rành rành không thể chối cãi.

Nổi tiếng và đáng nhớ nhất trong khoảng vài năm trở lại đây là trường hợp Giao lộ định mệnh của đạo diễn Victor Vũ, bộ phim được cho là giống đến 90% tác phẩm Shattered của Hollywood, giống từ cốt truyện, cao trào cho đến cả cách tạo hình nhân vật. Sự việc này bùng nổ một thời gian dài nhưng rồi lại lắng xuống. Đạo diễn Victor Vũ tiếp tục được ủng hộ nhiệt liệt với những bộ phim tiếp theo, còn khán giả Việt Nam thì lại dễ… quên, và dễ tha thứ, nên các scandal đạo nhạc, đạo phim thường bị chìm xuồng.

giaolodinhmenh

Chỉ một thời gian là đâu lại hoàn đấy

Là một người làm văn hóa, giải trí, việc thừa nhận mình “mượn tạm” của nghệ sĩ khác một ý tưởng, một câu văn hay một giai điệu là điều không hề dễ dàng gì.

Đó chính là lý do vì sao mới đây, khi nhà thơ Phan Huyền Thư công khai xin lỗi Phan Ngọc Thường Đoan trên một tờ báo, cô chỉ xin lỗi “khơi khơi” và chỉ cho rằng bài thơ của mình ra đời sau bài thơ của Thường Đoan, chứ không dám thừa nhận mình đã vô tình bị ảnh hưởng bởi sáng tác của đàn chị. Tương tự, nhạc sĩ Bảo Chấn chưa bao giờ khẳng định và xin lỗi vì đạo nhạc Nhật, Phạm Hồng Phước chỉ chính thức thừa nhận và xin lỗi nhà thơ Việt Hà sau một thời gian dài quanh co. Chính vì thế, những scandal ấy rốt cuộc vẫn mãi là một scandal, còn khán giả Việt sau một thời gian lại… quên mất.

Không chỉ có cá nhân các nghệ sĩ, nhiều công ty giải trí, đơn vị sản xuất truyền hình ở Việt Nam cũng rơi vào “cái bẫy cám dỗ” của việc đạo, mượn chất xám, lấy ý tưởng này. Thay vì mua bản quyền một cách danh chính ngôn thuận như các chương trình The Voice, X-Factor, Vietnam Idol… một số công ty nhỏ lẻ lại chọn cách học hỏi từ các show của nước ngoài rồi mang về biến tấu, xào nấu thành của riêng mình.

Hậu quả của việc này là sóng truyền hình Việt Nam ngày càng bị phủ dày đặc bởi những chương trình nhảm, hài, “sứt đầu mẻ đuôi” vì bị chế biến quá đà. Không phải ngẫu nhiên mà các gameshow thành công trên thế giới đều có giá từ đắt đến rất… đắt, đó là vì chúng được sinh ra bởi những cái đầu sáng tạo, đầy chuyên nghiệp. Trong khi đó với cách làm việc ăn xổi, tạm bợ của một số người làm giải trí ở Việt Nam, thành quả cho ra lại vô cùng đáng xấu hổ.

Cần học lại văn hóa xin lỗi và dẫn nguồn

Robin Thicke Pharrell Williams

Robin Thicke và Pharrell Williams từng bị bắt đền 7,2 triệu đô-la Mỹ vì một phần lời của bản hit Blurred Lines được cho là đạo từ ca khúc khác.

Dĩ nhiên, tình trạng ăn cắp, sao chép ý tưởng hay nội dung trong ngành giải trí có ở khắp mọi nơi chứ không riêng gì Việt Nam. Tuy nhiên, trong khi tại Mỹ hay các quốc gia châu Âu, việc kiện tụng vì bản quyền diễn ra khá suôn sẻ và sau khi có phán quyết của tòa án, trắng đen sẽ rõ ràng.

Còn riêng ở Việt Nam, gần như chưa có tiền lệ nào các văn nghệ sĩ dám lôi nhau ra tòa, chủ yếu là vì thủ tục phức tạp và số tiền đền bù, dù có, cũng không đáng là bao. Cũng vì vậy mà những người có sở thích “dùng tạm” vẫn thường được nước lấn tới.

Người làm giải trí thông thường đều phải hiểu, bất cứ việc sử dụng sản phẩm trí tuệ nào của người khác, đều phải nhận được sự cho phép (nếu là sản phẩm thương mại) hoặc phải ghi nguồn để khán giả có thể hiểu hơn về tác phẩm đó. Trong nghệ thuật việc sao chép hay lấy ý tưởng đôi khi là điều cần thiết, vì nó sẽ góp phần thúc đẩy sự dịch chuyển của các nền văn hóa khác nhau.

1-ngon-co-gio-dua

Ngọn cỏ gió đùa của Hồ Biểu Chánh được phóng tác từ Những người khốn khổ của Victor Hugo.

Ví dụ, nhà văn Hồ Biểu Chánh nổi tiếng của Việt Nam từng phóng tác rất nhiều tiểu thuyết nước ngoài như Không gia đình, Trong gia đình, Những người khốn khổ, Tội ác và trừng phạt… thành tiểu thuyết đậm chất Nam bộ của mình. Tuy nhiên, không có ai từng lên án Hồ Biểu Chánh vì ông luôn ghi rõ tên gọi tác phẩm gốc và thừa nhận rằng tiểu thuyết của mình là một dạng tác phẩm phái sinh.

Phái sinh hay lấy ý tưởng thì không có gì xấu, nhưng nó đáng lên án nếu những người tạo ra nó không biết trân trọng tác phẩm gốc hay cố tình quanh co phủ nhận khi bị phát hiện. Điều này sẽ góp phần khiến nền giải trí Việt Nam ngày càng đi xuống, và nếu không cẩn thận, sẽ rơi vào ngõ cụt.

 

BÌNH LUẬN 0
Đăng nhập

Gửi bình luận

Tin mới cập nhật
ceo-elon-musk,giang-sinh,qua-tang-cua-ty-phu,qua-tang-giang-sinh

‘Ngã ngửa’ trước món quà Giáng sinh yêu thích trị giá hơn 800 nghìn của Elon Musk

Thế giới -
Chiếc áo len sặc sỡ được Elon Musk chia sẻ trên trang cá nhân khiến cộng đồng mạng có nhiều liên tưởng thú vị.
psg,strasbourg,unai-emery

HLV PSG bị trộm kế hoạch chuyển nhượng

Bóng đá -
HLV Unai Emery vừa bị trộm đột nhập nhà lấy đi tài sản trị giá khoảng 18.000 bảng Anh cùng bản kế hoạch chuyển nhượng mùa đông của CLB.
chan-thuong-so-nao,chup-anh-selfie,selfie,suyt-chet-vi-chup-anh-selfie,va-cham-tau-hoa

Mải mê ‘tự sướng’ bên đường tàu, thiếu nữ nhận cái kết đắng

Thế giới -
Thiếu nữ 16 tuổi ở Indonesia đã sống sót kì diệu sau khi bị một đoàn tàu đâm trúng, lý do chỉ vì cô mải mê “selfie” cùng bạn bè.
hoa-hau-ha-duong,hoa-hau-sieu-quoc-gia,ngoc-trinh,ngoc-trinh-vu-khac-tiep,vu-khac-tiep

Tuột danh hiệu vòng eo 56 vào tay Tường Linh, Ngọc Trinh vẫn gợi cảm xuất hiện cùng Vũ Khắc Tiệp

Thời trang -
Ngọc Trinh xuất hiện tại một sự kiện vào tối qua tại TP.HCM với chiếc đầm body khoe thân hình nuột nà cùng vòng eo "con kiến" vừa bị tuột mất vào tay Tường Linh.
deadpool,disney,disney-mua-lai-fox,marvel-studios,ryan-reynolds
Disney mua lại Fox

Deadpool châm biếm về tương lai của mình có thể hết ‘lầy và bựa 18+’ sau khi Disney thâu tóm Fox

Phim ảnh -
Nam diễn viên Ryan Reynolds trong vai Deadpool đã có phát ngôn trên mạng xã hội về sự việc Disney thâu tóm Fox.
du-lich-chau-au,mua-dong-tuyet-trang,tuyet-chau-au

Đến thăm châu Âu đẹp như cổ tích giữa mùa chìm trong tuyết trắng

Du lịch -
Tuyết trắng phủ lên các lâu đài, làng mạc, rừng cây... tạo nên diện mạo mới cho các điểm tham quan.

Đến Mỹ dịp này, nơi nào là địa điểm lý tưởng nhất để tận hưởng không khí Giáng sinh?

Du lịch -
Thật may mắn cho những ai có thể đón Giáng Sinh tại xứ sở cờ hoa vào năm nay!
TIN LIÊN QUAN

Du lịch vòng quanh thế giới chỉ trong một ngày theo cách của người Nhật

Đi thật luôn chứ không phải xem phim hay xem ảnh đâu. Không ngờ người Nhật đã "lầy" đến mức này!
3-thanh-nien-nguy-kich,tai-nan-giao-thong,tu-vong,va-cham,xe-hop

Xe máy tông vào ôtô lúc nửa đêm, 3 thanh niên nguy kịch ở Sài Gòn

Tin nóng -
Xe máy đang lưu thông với tốc độ cao lao vào ôtô giữa giao lộ ở Sài Gòn khiến 3 nam thanh niên trên xe máy ngã xuống đường nguy kịch.
dinh-la-thang,luat-su,ong-dinh-la-thang-moi-luat-su-bao-chua

Ông Đinh La Thăng mời luật sư bào chữa

Tin nóng -
Luật sư Phan Trung Hoài được Cơ quan điều tra cấp giấy chứng nhận bào chữa cho ông Đinh La Thăng.
hen-ho-qua-mang,mang-xa-hoi,quen-nhau-qua-mang-xa-hoi,trung-quoc,vien-co-xu-tien

Vỡ mộng với nhan sắc bạn gái quen trên mạng, chàng trai gọi toàn đồ ăn đắt tiền rồi viện cớ ‘cao chạy xa bay’

Thế giới -
Hành động của chàng trai Trung Quốc hứng nhiều "gạch đá" từ cộng đồng mạng.
bo-mien-hoc-phi-nganh-su-pham,mien-hoc-phi,mien-hoc-phi-nganh-su-pham,su-pham

Nên thôi miễn học phí ngành sư phạm

Đời Sống -
Chính sách miễn học phí đối với sinh viên ngành sư phạm sau 20 năm thực hiện không còn phù hợp điều kiện thực tế và không công bằng.
1-nguoi-tu-vong,bang-nhom-giang-ho,hon-chien-kinh-hoang,hon-chien-nhu-phim

Hai nhóm giang hồ Sài Gòn hỗn chiến như phim chưởng, một người tử vong

Tin nóng -
Vụ hỗn chiến giữa 2 nhóm giang hồ như phim xảy ra ở KDC Bình Điền, phường 7, quận 8, TP. HCM vào tối 13/12 khiến một người bị chém tử vong.
dan-huou-nhay-cau,dan-huou-nhay-cau-tu-tu,tu-tu

Kinh hoàng cảnh tượng đàn hươu nối đuôi nhau nhảy cầu tử tự

Thế giới -
Những người lái xe chạy qua đường cao tốc ở bang Iowa, Mỹ đã chứng kiến cảnh đàn hươu hốt hoảng chạy qua đường rồi nhảy ra khỏi cầu vượt và chết.
hot-girl-boxing,mc-the-thao,nguoi-dep-boxing

Nữ MC thể thao gây sốt với bộ ảnh boxing nóng bỏng

Thể thao -
Với bộ ảnh boxing hết sức sexy và nóng bỏng, Châu Vi không hổ danh là nữ MC thể thao 'hot' nhất Trung Quốc. Bên cạnh đó, người đẹp 9x còn là fan cuồng của Real Madrid.
duc-thinh,hotgirl-sam,sieu-sao-sieu-ngo,truong-giang
Siêu Sao Siêu Ngố

Trường Giang có anh em sinh đôi, Sam khoe ngực ‘khủng’ trong teaser phim hài Tết 2018

Phim ảnh -
Dự án "Siêu sao siêu ngố" của đạo diễn Đức Thịnh vừa giới thiệu teaser trailer đầu tiên với sự xuất hiện của Trường Giang và Sam.
me-ung-thu-mau-quyet-giu-con-trong-bung,nguoi-me-ung-thu-mau,vien-huyet-hoc-truyen-mau-trung-uong

Người mẹ ung thư máu quyết không bỏ con trong bụng dù bác sĩ nói ‘chỉ còn sống được 4 tháng’

Màu cuộc sống -
Khi mang thai tuần thứ 28, chị Nguyễn Thị Thanh Huyền phát hiện bị ung thư máu. Dù rất sốc nhưng chị vẫn quyết giữ đứa con trong bụng kể cả khi bác sĩ nói “chỉ có thể sống được 3 - 4 tháng nữa”.
cap-nam-nu,phong-hoa-dot-xe,xe-tay-ga

Xe tay ga bốc cháy dữ dội trước nhà hàng sau màn cãi nhau lớn tiếng của đôi nam nữ

Tin nóng -
Sau khi lớn tiếng cự cãi, chiếc xe tay ga của cặp đôi bất ngờ bốc cháy dữ dội. Người dân hô hoán tìm cách dập lửa nhưng bất thành.
cong-vien-giai-tri-universal,du-lich,du-lich-mua-giang-sinh,giang-sinh,harry-potter

Fan Harry Potter sẽ có một Giáng Sinh chưa từng có tại lâu đài Hogwarts

Du lịch -
Thật may mắn cho những fan nào kịp mua vé đến Universal Studio vào Noel năm nay!