Thầy Nguyễn Ngọc Ký nói về khai giảng và bệnh thành tích

Đời sống - Xã hội -

“Thời đại hiện nay không thể duy trì ý nghĩa thiêng liêng như xưa, nhưng chúng ta vẫn cần tiến hành lễ khai giảng thiết thực, khoa học hơn”.

Nhân dịp khai giảng năm học mới, Tuần Việt Nam có buổi trò chuyện với Nhà giáo ưu tú, nhà văn, nhà tư vấn Nguyễn Ngọc Ký - người đã bao năm nay là tấm gương sáng ngời về nghị lực sống.

A1

Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký. Ảnh: Hà Mai/ VnExpress

Buồn đấy, tiếc đấy nhưng phải chấp nhận!

Thưa thầy, ngày khai giảng theo đúng nghĩa là bắt đầu năm học mới, thiêng liêng lắm, đã đi vào nhạc, vào thơ văn, vào nhạc, như của nhà văn Thanh Tịnh. Nhưng không biết từ khi nào, học sinh đến với ngày khai giảng sau khi đã bắt đầu học từ 1 - 2 tháng. Từng là thầy giáo suốt 40 năm, có nhiều dự án nghiên cứu đóng góp cho ngành giáo dục, thầy nghĩ sao về điều này?

Thầy Nguyễn Ngọc Ký: Tôi trăn trở và suy nghĩ điều này từ lâu. Cũng như “khai bút”, “khai xuân”, khai giảng phải là bắt đầu năm học mới. Nhưng quả thật, ý nghĩa của ngày khai giảng bây giờ không còn nguyên vẹn, tinh khôi, giàu cảm xúc như ngày xưa, mà chỉ còn là thủ tục. Thương nhất là các em học sinh không có được cảm xúc năm học mới qua buổi khai giảng.

Song chúng ta cũng phải nghĩ lại rằng, thời đại hiện nay với không gian, thời gian và những điều kiện xã hội đã thay đổi rất nhiều nên kéo theo nhiều cái khác cũng thay đổi theo. Kể cả với giáo dục hay ngày khai giảng thiêng liêng mà chúng ta đang đề cập.

Ngày xưa, không gian lao động làm việc cũng như học hành rất bình lặng, thong dong. Đó là nền văn minh nông nghiệp, mọi cái cứ “tuần tự nhi tiến”. Còn bây giờ, đôi khi chúng ta khẩn trương quá, cấp tập quá, nhiều cái phải đi trước đón đầu, nhiều cái cháy nhanh quá, đảo lộn hết tất cả.

Tương tự, ngày khai giảng trước kia đúng là ngày mở đầu cho buổi khai trường, học trò tập trung làm lễ, chuẩn bị cho thầy cô giảng bài đầu tiên của năm học mới. Tôi còn nhớ ngày xưa khai giảng xong không có nghỉ như bây giờ đâu. Khai giảng chỉ một tiết đầu thôi, học sinh mang sách vở đầy đủ tập khai giảng, sau vào lớp, nghe bài đầu tiên. Năm học mới bắt đầu ngay sau lễ khai giảng!

Về sau, dường như người ta muốn thêm phần “vui vẻ”, giáo viên và học sinh có chuẩn bị, sau khi khai giảng thì học sinh và giáo viên về nghỉ ngơi, hôm sau mới học.

Còn có những nguyên nhân nào khác không, ngoài ý nghĩa “vui vẻ” như thầy đã nói?

Còn có những nguyên nhân khác chi phối, như ngày trước học sinh nghỉ tết chỉ ba ngày, nhiều lắm là một tuần. Giờ có xu hướng nghỉ nhiều hơn, có năm tới nửa tháng có năm gần một tháng. Vì vậy, người ta đẩy năm học lùi về trước cho học sinh học trước để có thời gian nghỉ dài ngày hơn.

Nhìn chung, cảm giác nuối tiếc về ngày khai giảng hồi xưa giống như nhớ về một nông thôn bằng lặng với “cây đa bến nước sân đình”, với những lũy tre rợp bóng. Để giữ được những truyền thống đẹp, quá khứ nên thơ trong điều kiện thành thị hóa nhiều khi là quá khó, phải chấp nhận đánh đổi.

A2

Lễ khai giảng không thể còn như xưa, nhưng phải làm sao cho khoa học, thiết thực. Ảnh: Văn Chung

Tôi nghĩ các nhà chiến lược cũng rất đau đầu, không đơn giản mà xử lý đâu. Cũng như ai giờ muốn giữ nhà cổ thì phải chấp nhận chật chội, nóng bức, không được sử dụng máy lạnh. Giờ sao đây? Họ buộc phải xây nhà bê tông nhà hộp để gắn những tiện nghi như máy lạnh, quạt, vào tận hưởng cái mát của văn minh hiện đại vào những ngày nóng bức.

Trong quá trình vận động tiến lên công nghiệp hóa - hiện đại hóa phải có sự đánh đổi, kể cả đánh đổi một giá trị tinh thần để phát triển. Ngành giáo dục cũng đang phải như vậy, không tách ra khỏi xu hướng này được

Buồn đấy, tiếc đấy nhưng phải chấp nhận!

Khai giảng thiết thực và khoa học

Có điều người ta lo thế này, chúng ta dạy các học sinh phải sống trung thực. Nhưng bây giờ chúng ta làm hình thức, không còn ý nghĩa là bắt đầu năm học mới nữa. Cộng với hàng loạt căn bệnh hình thức đang giày vò ngành giáo dục như chạy theo điểm, chạy theo chỉ tiêu thi đua… Nói cách khác là mục tiêu là đào tạo ra con người tốt, nhưng trong quá trình đào tạo thì có những phương pháp chưa đồng hành?

Thật ra, ở một xã hội phát triển đang ở giai đoạn quá độ như xã hội ta, thì mọi cái đều bị xới tung lên và đang đợi chờ sự sắp xếp vào đúng chỗ, đúng giá trị của quy luật tự nhiên. Và chúng ta đang phải đối diện, đang chấp nhận những phần hình thức mà chưa tải được ý nghĩa của nội dung. Ngành giáo dục và các ngành khác lâu nay đang bị bệnh thành tích nhiễm vào… hơi nặng. Và có lẽ nước nào cũng có chứ không phải chỉ mình VN ta đâu. Con người ai cũng muốn được khen, được vinh danh.

Nhưng ở VN bệnh thành tích với tính sĩ hơi “nặng” nên nhiều hoạt động bị hình thức hóa. Hoạt động khai giảng cũng không ngoại lệ. Đáng nói là buổi khai giảng diễn ra quá dài dòng, nhiều bài phát biểu lê thê. Có những hiệu trưởng đọc diễn văn dài tới 15 - 20 phút! Trong đó nặng về khoe thành tích quá khứ rồi căn dặn những điều quá vụn vặt.

Rồi khai giảng nào cũng phải chờ cho bằng được đủ mặt các đại biểu, lãnh đạo địa phương. Có khi hàng ngàn em học sinh phải đợi chờ hàng tiếng đồng hồ vì đại biểu chưa đến.

Khai giảng là ngày hội của các em nên cần những cái thiết thực, ngắn gọn dành cho các em thì tốt hơn. Thế nhưng ngay những phát biểu của các em cũng hết sức hình thức vì không phải phát biểu tự tâm tự suy nghĩ các em mà do thầy cô viết sẵn rồi các em đọc!

Hiện nay những bệnh hình thức trong giáo dục nặng nề. Ngay như chuyện mít tinh dài dòng, nội dung không gần gũi, không thiết thực, không vì học trò. Mặc dù chúng ta nói lấy học trò làm trung tâm nhưng hành động thì chưa tương xứng. Những hội giảng quá hình thức, giáo viên chuẩn bị “gà” cho học trò các thứ để lấy thành tích.

Theo thầy, có cần thiết phải duy trì lễ khai giảng nữa không nếu như lễ không còn ý nghĩa, giá trị? Hoặc nếu duy trì thì nên có thay đổi như thế nào?

Tôi nghĩ rằng, thời đại hiện nay không thể duy trì ý nghĩa thiêng liêng như xưa, nhưng chúng ta vẫn cần lễ khai giảng với những nội dung thiết thực, khoa học hơn. Trong đó phần quan trọng nhất là đón học sinh mới vào trường, làm thế nào cho trang trọng, ấn tượng, để những em đầu tiên bước vào trường như lớp 1, lớp 6, lớp 10 thấy rằng mái trường mới đang giang rộng vòng tay đón các em, tạo sự thân thiện giữa học sinh cũ và mới.

Nội dung thứ hai là lễ nghi chào cờ cần thiết thực, đơn giản mà có ý nghĩa sâu sắc. Có thể không cần nhạc mà tất cả mọi người cùng hát để cho âm vang tiếng hát cùng cất lên, phát ra nỗi lòng với tình yêu đất nước, non sông lẫn niềm tự hào bước vào năm học mới từ ngày đầu tiên. Tôi đi dự nhiều buổi khai giảng hiện nay thì thấy rằng các nơi đều thiên về nhạc mà ít chú ý đến lời hát. Có nơi hát thì hát sai, có nơi hát thì hát rất nhỏ, lí nhí lí nhí hoặc cử lớp đại diện… thành ra làm mất không khí thiêng liêng cần có của bài quốc ca. Ngày khai trường thông qua quốc ca để thầy và trò cùng thể hiện trách nhiệm, tâm huyết, nỗi lòng và khát vọng để bước vào hành trình mới phía trước là năm học mới.

A3

Thầy Nguyễn Ngọc Ký luôn là tấm gương sáng về nghị lực. Ảnh: Lê Na

Tôi cho rằng phần quan trọng nhất trong lễ khai giảng là lễ khai lớp. Hiện nay chưa mấy trường làm được phần này. Trong khi chương trình khai lớp mới thực sự là quan trọng. Lúc đó mới điều kiện để giáo viên và các em làm quen với nhau với thầy cô, giáo viên giới thiệu về trường, về mình. Các em vui với nhau, chia sẻ những câu chuyện hè, những trải nghiệm sau kỳ nghỉ, hoặc câu chuyện hay mà các em đọc trong quyển sách, bài báo nào đó…

Sau đó làm công tác tổ chức, bầu ban cán sự. Như vậy, sau buổi khai lớp, các em đã quen với bạn mình, biết tên bạn bè, thầy cô, tạo không khí gần gũi, ấm cúng. Kết thúc là thầy trò cùng hát chung một bài.

Chúng ta làm sau cho buổi khai trường và khai lớp đúng ý nghĩa của nó, phù hợp với yêu cầu của thời đại. Các em khai giảng, khai lớp nắm được toàn bộ quy trình của năm học và những nội quy cơ bản, biết được hàng loạt kỹ năng học. Đó là kỹ năng đọc, nghe, tư duy và những kỹ năng về tính cẩn thận, giữ vệ sinh, kỹ năng đi trên đường, tham gia giao thông… Như vậy giáo viên chủ nhiệm phải chuẩn bị nhiều vấn đề, chứ như hiện nay thì chẳng biết làm gì cả.

Ngành giáo dục lẽ ra phải chống lại bệnh hình thức thì cũng đang bị “lây nhiễm”. Vậy làm sao tăng sức đề kháng cho giáo dục đây?

Trước hết ngành giáo dục phải nhận thức được vai trò đặc biệt quan trọng của mình trong việc truyền tải những kiến thức, kỹ năng sống cho học sinh. Giáo dục phải hướng vào những kiến thức chuẩn mực, cho nên mỗi giáo viên phải ý thức được mình đang dạy một thế hệ tương lai làm chủ đất nước một cách có trách nhiệm và khoa học. Từng nhà trường, từng giáo viên phải bắt đầu từ nhận thức trách nhiệm giáo dục ra những công dân chuẩn mực.

So với những yêu cầu đó thì ngành giáo dục đang cần phải tiệm cận đích thực hơn nữa với những tinh thần đang phát động trong ngành là phong trào “Trung thực - Trách nhiệm - Nghị lực”. Từng người thầy người cô phải luôn nghĩ đến điều này để chuyển tải cho các em một cách sâu sắc, cơ bản, đơn giản để các em phát triển nhân cách chuẩn mực trong tương lai.

Trước hết mỗi nhà trường, mỗi giáo viên phải ý thức rõ như vậy. Từ đó họ có suy nghĩ gần gũi vì học trò hơn. Như vậy, từng bước sẽ xây dựng được những nội dung cần thiết đáp ứng yêu cầu đặt ra trong thực tiễn quá độ, đẩy nhanh hơn quá trình cải cách của cả ngành!

Xin cảm ơn thầy đã chia sẻ

BÌNH LUẬN 0
Đăng nhập

Gửi bình luận
Tin mới cập nhật
ha-anh,ngoc-trinh,thieu-bao-tram

Những mỹ nhân chuộng khoe eo nhất showbiz Việt

Hậu trường -
Không phải vòng 1 hay vòng 3, Hà Anh, Ngọc Trinh, Thiều Bảo Trâm,... lại "ưu ái" vòng 2 của mình hơn cả khi thường xuyên khiến khán giả phải trầm trồ trong những bộ cánh khoe trọn vòng eo con kiến hút mắt.
lion-king,my-nhan,the-khong-guc-nga,tran-trung-ky-an

Phim Việt ‘bỗng dưng nổi tiếng’ vì mắc lỗi gây cười

Phim ảnh -
Mắc lỗi không mong muốn, nhiều bộ phim Việt bỗng dưng trở thành tâm điểm chú ý của dư luận.
phim-ngon-tinh,phim-ngon-tinh-thanh-xuan,phim-ngon-tinh-viet-nam,tung-co-nguoi-yeu-toi-nhu-sinh-menh

Phim ngôn tình thanh xuân Việt: ‘Cơn sốt’ đang bắt đầu?

Phim ảnh -
Dòng phim ngôn tình đang dần lên ngôi tại thị trường Việt Nam, trong đó không ít bộ phim được nhận xét không thua gì phim Trung Quốc.
con-nha-giau,dan-choi,ky-nghi-dang-cap,the-gioi,trung-dong
Thế giới

Kỳ nghỉ đẳng cấp của dân chơi Trung Đông

Đời sống - Xã hội -
Các thiếu gia, công tử nhà giàu sẵn sàng chi hàng chục nghìn USD để vận chuyển siêu xe đi du lịch hay ở tại các khách sạn đẳng cấp có giá 4.000 USD một đêm.
dam-dap,di-ve-sinh,nha-ve-sinh,the-gioi,tu-vong
Thế giới

Dẫm đạp khi đi vệ sinh, hàng chục học sinh Trung Quốc thương vong

Đời sống - Xã hội -
Sáng 22/3, tại trường tiểu học thực nghiệm số 3 huyện Bộc Dương, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, đã xảy ra sự cố dẫm đạp nghiêm trọng.
bao-thy,remix-new-genaration,ye-n-trang
Remix New Genaration

Bảo Thy ‘đấu’ Yến Trang: Cuộc chiến của 2 ‘nữ hoàng chiêu trò’ tưng bừng nhất The Remix 2017?

TV Show -
Khán giả truyền hình sẽ giật "thót tim" với màn xoay vòng liên tục trên không của Bảo Thy sau đó sẽ phải bùng nổ cùng tiết mục "Bao giờ lấy chồng" của nhóm Mây Trắng.
kpop,t-ara,t-ara-tan-ra

Tạm biệt T-ara: Giấc mơ chưa vẹn nhưng ác mộng không còn!

Âm nhạc -
Nếu như các cô gái thực sự dừng lại, hãy mỉm cười bởi lẽ lúc này tất cả fan làn sóng Hallyu đều dành sự tiếc nuối, và hướng về lần trở lại ý nghĩa nhất vào tháng 5 của họ. Điều chỉ cách đây không lâu, T-ara còn chẳng dám nghĩ về...
baby-i-miss-you,ho-anh-v-music,v-music,v-music-new

V.Music New trở lại sau 1 năm tái lập, ‘lột xác’ hoàn toàn trong MV mới

Âm nhạc -
Khác với những sản phẩm âm nhạc cộng đồng trước đây, nhóm V.Music New đã có những thay đổi mới mẻ trong phong cách âm nhạc cũng như về ngoại hình.
be-son,con-gai,son,to-nguoi-yeu-ham-tien

Clip: Chàng trai bẻ son, tố người yêu là ‘một con cáo’ trên facebook

Đời sống - Xã hội -
Giận dỗi nhau chỉ vì hai thỏi son mà anh chàng này đã quay hẳn một clip thản nhiên bẻ son định tặng bạn gái.
co-nang-manh-me-do-bong-soon,do-bong-soon,strong-woman-do-bong-soon

‘Strong Woman Do Bong Soon’ tung ảnh mới, fan phát sốt vì lo cho Park Hyung Sik

Phim ảnh -
Những hình ảnh mới nhất khiến người xem "Strong Woman Do Bong Soon" không khỏi tò mò, "đoán già đoán non" và nóng lòng chờ đợi tập tiếp theo của bộ phim.
do-vo-iphone,iphone-7,iphone-red

Không cần chờ chính hãng, dịch vụ ‘thay áo đỏ’ cho Iphone đã có khắp nơi

Đời sống - Xã hội -
Chỉ một ngày sau khi cơn sốt màu đỏ của hãng Apple khiến thị trường xáo động, hàng loạt cửa hàng điện thoại ở TP HCM, Hà Nội ngay lập tức đã kịp cập nhật cho mình dịch vụ thay vỏ đỏ thời thượng này.
bao-ve-te-giac,cuu-te-giac,graffiti,tranh-duong-pho,ve-tranh-tuong

Tranh vẽ tê giác trên đường phố trung tâm Sài Gòn

Đời sống - Xã hội -
17 bức tranh graffiti sống động mang thông điệp bảo vệ tê giác đang được nhóm nghệ sĩ trẻ gấp rút hoàn thiện trên những góc phố và con hẻm ở quận 1, TP HCM.
auckland,du-lich,new-zealand,queenstown,tro-choi-mao-hiem

Chơi trò cảm giác mạnh ở Auckland, Queenstown

Ăn - Chơi -
Auckland, Queenstown là hai trong số nhiều điểm du lịch hấp dẫn ở New Zealand. Trời biển luôn xanh ngắt, quyện cùng những dãy núi vàng rực tạo cảnh sắc mê đắm lòng người.
hang-hieu,quynh-anh-shyn,tui-hieu

Hai chiếc túi hiệu được Quỳnh Anh Shyn ‘tha lôi’ khắp nơi

Thời trang - Đẹp -
Mặc dù có cả kho túi hiệu đếm mỏi tay nhưng cô nàng hot girl số 1 Hà thành lại rất tích cực diện 2 chiếc túi đến từ thương hiệu Gucci xa xỉ.
hotboy,hung-cuong,sieu-mau,than-tuong-bolero-2017
Thần tượng Bolero 2017

Hùng Cường Bolero: ‘Đẹp trai mà không làm được gì thì cũng chết’

TV Show -
Anh chàng điển trai của tập 2 Thần tượng Bolero vừa có những chia sẻ thú vị xoay quanh cuộc thi cũng như cuộc sống của mình.
can-tho,chay,chay-nha-may,hoa-hoan,khu-cong-nghiep-tra-noc

Cần Thơ: Cháy cực lớn tại công ty may, hàng nghìn công nhân hốt hoảng tháo chạy

Đời sống - Xã hội -
Một đám cháy rất lớn bất ngờ bùng phát tại một nhà máy thuộc Khu công nghiệp Trà Nóc, thành phố Cần Thơ khiến hàng nghìn công nhân sợ hãi bỏ chạy.

Có một người không thể yêu, nhưng mãi vẫn chẳng thể quên

Dating -
Chắc hẳn mỗi chúng ta đều sẽ thích một người, nhưng lại sai thời điểm. Một người dù thấu hiểu bạn, nhưng lại chẳng thể ở bên bạn.
TIN LIÊN QUAN

Leonardo DiCaprio & Kate Winslet: mối quan hệ vượt lên trên cả tình yêu

Chàng Jack và nàng Rose ở ngoài đời thật đã không có một mối tình tuyệt đẹp như trong phim, nhưng ở một khía cạnh khác, có thể nói mối quan hệ giữa họ là một thứ gì đó còn đẹp đẽ và đáng trân trọng hơn thế.
dao-dien-kong-skull-island,king-kong-skull-island,kong-skull-island

Thu 150 tỷ đồng, ‘Kong: Skull Island’ trở thành phim ăn khách nhất mọi thời đại tại Việt Nam

Phim ảnh -
Với doanh thu 150 tỷ đồng, Kong: Skull Island đã phá vỡ tất cả mọi kỷ lục phòng vé tại Việt Nam từ trước đến nay.