Thầy Nguyễn Ngọc Ký nói về khai giảng và bệnh thành tích

Đời sống - Xã hội -

“Thời đại hiện nay không thể duy trì ý nghĩa thiêng liêng như xưa, nhưng chúng ta vẫn cần tiến hành lễ khai giảng thiết thực, khoa học hơn”.

Nhân dịp khai giảng năm học mới, Tuần Việt Nam có buổi trò chuyện với Nhà giáo ưu tú, nhà văn, nhà tư vấn Nguyễn Ngọc Ký - người đã bao năm nay là tấm gương sáng ngời về nghị lực sống.

Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký. Ảnh: Hà Mai/ VnExpress

Buồn đấy, tiếc đấy nhưng phải chấp nhận!

Thưa thầy, ngày khai giảng theo đúng nghĩa là bắt đầu năm học mới, thiêng liêng lắm, đã đi vào nhạc, vào thơ văn, vào nhạc, như của nhà văn Thanh Tịnh. Nhưng không biết từ khi nào, học sinh đến với ngày khai giảng sau khi đã bắt đầu học từ 1 - 2 tháng. Từng là thầy giáo suốt 40 năm, có nhiều dự án nghiên cứu đóng góp cho ngành giáo dục, thầy nghĩ sao về điều này?

Thầy Nguyễn Ngọc Ký: Tôi trăn trở và suy nghĩ điều này từ lâu. Cũng như “khai bút”, “khai xuân”, khai giảng phải là bắt đầu năm học mới. Nhưng quả thật, ý nghĩa của ngày khai giảng bây giờ không còn nguyên vẹn, tinh khôi, giàu cảm xúc như ngày xưa, mà chỉ còn là thủ tục. Thương nhất là các em học sinh không có được cảm xúc năm học mới qua buổi khai giảng.

Song chúng ta cũng phải nghĩ lại rằng, thời đại hiện nay với không gian, thời gian và những điều kiện xã hội đã thay đổi rất nhiều nên kéo theo nhiều cái khác cũng thay đổi theo. Kể cả với giáo dục hay ngày khai giảng thiêng liêng mà chúng ta đang đề cập.

Ngày xưa, không gian lao động làm việc cũng như học hành rất bình lặng, thong dong. Đó là nền văn minh nông nghiệp, mọi cái cứ “tuần tự nhi tiến”. Còn bây giờ, đôi khi chúng ta khẩn trương quá, cấp tập quá, nhiều cái phải đi trước đón đầu, nhiều cái cháy nhanh quá, đảo lộn hết tất cả.

Tương tự, ngày khai giảng trước kia đúng là ngày mở đầu cho buổi khai trường, học trò tập trung làm lễ, chuẩn bị cho thầy cô giảng bài đầu tiên của năm học mới. Tôi còn nhớ ngày xưa khai giảng xong không có nghỉ như bây giờ đâu. Khai giảng chỉ một tiết đầu thôi, học sinh mang sách vở đầy đủ tập khai giảng, sau vào lớp, nghe bài đầu tiên. Năm học mới bắt đầu ngay sau lễ khai giảng!

Về sau, dường như người ta muốn thêm phần “vui vẻ”, giáo viên và học sinh có chuẩn bị, sau khi khai giảng thì học sinh và giáo viên về nghỉ ngơi, hôm sau mới học.

Còn có những nguyên nhân nào khác không, ngoài ý nghĩa “vui vẻ” như thầy đã nói?

Còn có những nguyên nhân khác chi phối, như ngày trước học sinh nghỉ tết chỉ ba ngày, nhiều lắm là một tuần. Giờ có xu hướng nghỉ nhiều hơn, có năm tới nửa tháng có năm gần một tháng. Vì vậy, người ta đẩy năm học lùi về trước cho học sinh học trước để có thời gian nghỉ dài ngày hơn.

Nhìn chung, cảm giác nuối tiếc về ngày khai giảng hồi xưa giống như nhớ về một nông thôn bằng lặng với “cây đa bến nước sân đình”, với những lũy tre rợp bóng. Để giữ được những truyền thống đẹp, quá khứ nên thơ trong điều kiện thành thị hóa nhiều khi là quá khó, phải chấp nhận đánh đổi.

Lễ khai giảng không thể còn như xưa, nhưng phải làm sao cho khoa học, thiết thực. Ảnh: Văn Chung

Tôi nghĩ các nhà chiến lược cũng rất đau đầu, không đơn giản mà xử lý đâu. Cũng như ai giờ muốn giữ nhà cổ thì phải chấp nhận chật chội, nóng bức, không được sử dụng máy lạnh. Giờ sao đây? Họ buộc phải xây nhà bê tông nhà hộp để gắn những tiện nghi như máy lạnh, quạt, vào tận hưởng cái mát của văn minh hiện đại vào những ngày nóng bức.

Trong quá trình vận động tiến lên công nghiệp hóa - hiện đại hóa phải có sự đánh đổi, kể cả đánh đổi một giá trị tinh thần để phát triển. Ngành giáo dục cũng đang phải như vậy, không tách ra khỏi xu hướng này được

Buồn đấy, tiếc đấy nhưng phải chấp nhận!

Khai giảng thiết thực và khoa học

Có điều người ta lo thế này, chúng ta dạy các học sinh phải sống trung thực. Nhưng bây giờ chúng ta làm hình thức, không còn ý nghĩa là bắt đầu năm học mới nữa. Cộng với hàng loạt căn bệnh hình thức đang giày vò ngành giáo dục như chạy theo điểm, chạy theo chỉ tiêu thi đua… Nói cách khác là mục tiêu là đào tạo ra con người tốt, nhưng trong quá trình đào tạo thì có những phương pháp chưa đồng hành?

Thật ra, ở một xã hội phát triển đang ở giai đoạn quá độ như xã hội ta, thì mọi cái đều bị xới tung lên và đang đợi chờ sự sắp xếp vào đúng chỗ, đúng giá trị của quy luật tự nhiên. Và chúng ta đang phải đối diện, đang chấp nhận những phần hình thức mà chưa tải được ý nghĩa của nội dung. Ngành giáo dục và các ngành khác lâu nay đang bị bệnh thành tích nhiễm vào… hơi nặng. Và có lẽ nước nào cũng có chứ không phải chỉ mình VN ta đâu. Con người ai cũng muốn được khen, được vinh danh.

Nhưng ở VN bệnh thành tích với tính sĩ hơi “nặng” nên nhiều hoạt động bị hình thức hóa. Hoạt động khai giảng cũng không ngoại lệ. Đáng nói là buổi khai giảng diễn ra quá dài dòng, nhiều bài phát biểu lê thê. Có những hiệu trưởng đọc diễn văn dài tới 15 - 20 phút! Trong đó nặng về khoe thành tích quá khứ rồi căn dặn những điều quá vụn vặt.

Rồi khai giảng nào cũng phải chờ cho bằng được đủ mặt các đại biểu, lãnh đạo địa phương. Có khi hàng ngàn em học sinh phải đợi chờ hàng tiếng đồng hồ vì đại biểu chưa đến.

Khai giảng là ngày hội của các em nên cần những cái thiết thực, ngắn gọn dành cho các em thì tốt hơn. Thế nhưng ngay những phát biểu của các em cũng hết sức hình thức vì không phải phát biểu tự tâm tự suy nghĩ các em mà do thầy cô viết sẵn rồi các em đọc!

Hiện nay những bệnh hình thức trong giáo dục nặng nề. Ngay như chuyện mít tinh dài dòng, nội dung không gần gũi, không thiết thực, không vì học trò. Mặc dù chúng ta nói lấy học trò làm trung tâm nhưng hành động thì chưa tương xứng. Những hội giảng quá hình thức, giáo viên chuẩn bị “gà” cho học trò các thứ để lấy thành tích.

Theo thầy, có cần thiết phải duy trì lễ khai giảng nữa không nếu như lễ không còn ý nghĩa, giá trị? Hoặc nếu duy trì thì nên có thay đổi như thế nào?

Tôi nghĩ rằng, thời đại hiện nay không thể duy trì ý nghĩa thiêng liêng như xưa, nhưng chúng ta vẫn cần lễ khai giảng với những nội dung thiết thực, khoa học hơn. Trong đó phần quan trọng nhất là đón học sinh mới vào trường, làm thế nào cho trang trọng, ấn tượng, để những em đầu tiên bước vào trường như lớp 1, lớp 6, lớp 10 thấy rằng mái trường mới đang giang rộng vòng tay đón các em, tạo sự thân thiện giữa học sinh cũ và mới.

Nội dung thứ hai là lễ nghi chào cờ cần thiết thực, đơn giản mà có ý nghĩa sâu sắc. Có thể không cần nhạc mà tất cả mọi người cùng hát để cho âm vang tiếng hát cùng cất lên, phát ra nỗi lòng với tình yêu đất nước, non sông lẫn niềm tự hào bước vào năm học mới từ ngày đầu tiên. Tôi đi dự nhiều buổi khai giảng hiện nay thì thấy rằng các nơi đều thiên về nhạc mà ít chú ý đến lời hát. Có nơi hát thì hát sai, có nơi hát thì hát rất nhỏ, lí nhí lí nhí hoặc cử lớp đại diện… thành ra làm mất không khí thiêng liêng cần có của bài quốc ca. Ngày khai trường thông qua quốc ca để thầy và trò cùng thể hiện trách nhiệm, tâm huyết, nỗi lòng và khát vọng để bước vào hành trình mới phía trước là năm học mới.

Thầy Nguyễn Ngọc Ký luôn là tấm gương sáng về nghị lực. Ảnh: Lê Na

Tôi cho rằng phần quan trọng nhất trong lễ khai giảng là lễ khai lớp. Hiện nay chưa mấy trường làm được phần này. Trong khi chương trình khai lớp mới thực sự là quan trọng. Lúc đó mới điều kiện để giáo viên và các em làm quen với nhau với thầy cô, giáo viên giới thiệu về trường, về mình. Các em vui với nhau, chia sẻ những câu chuyện hè, những trải nghiệm sau kỳ nghỉ, hoặc câu chuyện hay mà các em đọc trong quyển sách, bài báo nào đó…

Sau đó làm công tác tổ chức, bầu ban cán sự. Như vậy, sau buổi khai lớp, các em đã quen với bạn mình, biết tên bạn bè, thầy cô, tạo không khí gần gũi, ấm cúng. Kết thúc là thầy trò cùng hát chung một bài.

Chúng ta làm sau cho buổi khai trường và khai lớp đúng ý nghĩa của nó, phù hợp với yêu cầu của thời đại. Các em khai giảng, khai lớp nắm được toàn bộ quy trình của năm học và những nội quy cơ bản, biết được hàng loạt kỹ năng học. Đó là kỹ năng đọc, nghe, tư duy và những kỹ năng về tính cẩn thận, giữ vệ sinh, kỹ năng đi trên đường, tham gia giao thông… Như vậy giáo viên chủ nhiệm phải chuẩn bị nhiều vấn đề, chứ như hiện nay thì chẳng biết làm gì cả.

Ngành giáo dục lẽ ra phải chống lại bệnh hình thức thì cũng đang bị “lây nhiễm”. Vậy làm sao tăng sức đề kháng cho giáo dục đây?

Trước hết ngành giáo dục phải nhận thức được vai trò đặc biệt quan trọng của mình trong việc truyền tải những kiến thức, kỹ năng sống cho học sinh. Giáo dục phải hướng vào những kiến thức chuẩn mực, cho nên mỗi giáo viên phải ý thức được mình đang dạy một thế hệ tương lai làm chủ đất nước một cách có trách nhiệm và khoa học. Từng nhà trường, từng giáo viên phải bắt đầu từ nhận thức trách nhiệm giáo dục ra những công dân chuẩn mực.

So với những yêu cầu đó thì ngành giáo dục đang cần phải tiệm cận đích thực hơn nữa với những tinh thần đang phát động trong ngành là phong trào “Trung thực - Trách nhiệm - Nghị lực”. Từng người thầy người cô phải luôn nghĩ đến điều này để chuyển tải cho các em một cách sâu sắc, cơ bản, đơn giản để các em phát triển nhân cách chuẩn mực trong tương lai.

Trước hết mỗi nhà trường, mỗi giáo viên phải ý thức rõ như vậy. Từ đó họ có suy nghĩ gần gũi vì học trò hơn. Như vậy, từng bước sẽ xây dựng được những nội dung cần thiết đáp ứng yêu cầu đặt ra trong thực tiễn quá độ, đẩy nhanh hơn quá trình cải cách của cả ngành!

Xin cảm ơn thầy đã chia sẻ

BÌNH LUẬN 0
Đăng nhập

Gửi bình luận
Tin mới cập nhật
oh-my-kids-,thao-nguyen,thuy-binh

Thụy Bình, Thảo Nguyên team Vũ Cát Tường ‘bắt tay hãm hại’… trai đẹp

Video Hot -
Xem xong đoạn clip này mới hiểu vì sao Vũ Cát Tường lại 'sợ' hai siêu quậy này đến thế.
bom-ta-n,dien-anh,marvel

Đã có teaser trailer ‘Guardians of the Galaxy Vol.2’ - Quà Giáng sinh sớm của Marvel

Phim ảnh -
Hãng Marvel và đạo diễn James Gunn đã tặng cho người hâm mộ một món quà Giáng sinh sớm với đoạn teaser trailer đầy đủ của bộ phim Guardian of the Galaxy Vol.2. 
du-bao-thoi-tiet,gio-mua-dong-bac,khong-khi-lanh,mien-bac

Bắc Bộ sắp rét đậm, có nơi chỉ 6°C

Đời sống - Xã hội -
Khối không khí lạnh tăng cường đang di chuyển xuống miền Bắc nước ta. Đến ngày 6/12, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ chuyển rét, nhiệt độ thấp nhất 12-15°C, vùng núi cao rét đậm 6-9°C.
ngo-kien-huy,tran-thanh,truong-giang

Trấn Thành - Ngô Kiến Huy ‘cạn lời’ với màn trình diễn ‘bá đạo’ của cô nàng ‘Thủy thủ mặt trăng’

Video Hot -
Nhìn Trấn Thành - Ngô Kiến Huy 'lăn lộn' mới biết 'sức mạnh' của cô nàng này 'kinh hoàng' đến mức nào.
asia-s-next-top-model,dorothy-pezthold,mai-ngo

Xuất hiện nhân vật ‘không ai ngờ tới’ có thể đại diện Việt Nam tham gia Asia’s Next Top Model

TV Show -
Thông tin một người mẫu lai dòng máu Thái - Đức có thể trở thành đại diện cho Việt Nam tham gia Asia's Next Top Model mùa 5 đang khiến cư dân mạng vô cùng sửng sốt, bất ngờ.

Những dấu hiệu tương tư đáng yêu của Lee Min Ho trong ‘Huyền thoại biển xanh’

Phim ảnh -
Lee Min Ho cuốn hút khán giả với những hành động yêu thầm siêu dễ thương trong "Huyền thoại biển xanh".
TIN LIÊN QUAN

Đẹp trai chưa đủ, Lee Min Ho còn chứng minh khả năng diễn xuất không kém ai!

Lee Min Ho luôn bị nhắc đến như một nam diễn viên điển trai nhưng diễn xuất chỉ ở mức trung bình, chắc chắn khán giả sẽ thay đổi suy nghĩ với những hình ảnh dưới đây.
anh-phong-canh,cau-cong-vang,national-geographic,the-gioi

Ngắm ảnh phong cảnh khiến người du lịch ‘nghẹt thở’

Ăn - Chơi -
Cánh đồng với những luống hoa nhiều màu đẹp như tranh vẽ, bầy đom đóm tạo thành "dòng sông ánh sáng" lung linh trong rừng... những hình ảnh tuyệt đẹp trong cuốn sách ảnh mới của National Geographic khiến người xem nghẹt thở.
con-sao-viet,dj-tit,hong-que,nhoc-ti-cua-sao,sao-viet

Không thể kìm lòng trước vẻ đáng yêu của các thiên thần mới nhà sao Việt

Hậu trường -
Hàng loạt nàng công chúa, hoàng tử mới của showbiz Việt khiến công chúng mê mẩn và hết lời khen ngợi.
ce-line,chanel,real-vs-fake,tui-xach

Dân chơi túi sành điệu cùng nhau bơi hết vào đây nào!

Hot - trend -
Các cô nàng có thật sự nắm rõ về tên gọi của 2 dòng sản phẩm dưới đây không? Nếu vẫn chưa, hãy cùng đến với thế giới của các loại túi xách nhé!
bts,exo,lum-xum-mama,mama-2016,taeyeon

MAMA 2016: Giảm hơn một nửa rating, mùa thị phi mới lại bắt đầu!

Âm nhạc -
Loạt lùm xùm xung quanh như nghi án TWICE, BTS “đạo nhái” sân khấu của EXO, SHINee, Taeyeon bỏ hát, MAMA “ghét” nhà JYP… đang gây nhiều tranh cãi trong cộng đồng Kpop fan.

Vừa về tới sân bay, Noo Phước Thịnh hạnh phúc khoe cúp MAMA mừng chiến thắng cùng fan

Hậu trường -
Nam ca sĩ Noo Phước Thịnh tươi cười rạng rỡ khoe giải thưởng âm nhạc Châu Á của MAMA 2016 với người hâm mộ.
TIN LIÊN QUAN

Thảm đỏ MAMA 2016: ‘Soái ca’ Noo Phước Thịnh khiến fan quốc tế ‘bấn loạn’ vì quá đẹp trai!

Nam ca sĩ nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của truyền thông Hàn Quốc, và còn được gọi là "ca sĩ quốc dân" của Việt Nam.
phong-cach-sao,sao-mac-tham-hoa,sao-mac-xau

Sao Việt và những chiếc quần ‘khó đỡ’ nhất quả đất

Thời trang - Đẹp -
Từ chiếc "quần què" trong truyền thuyết đến kiểu te tua, chắp vá như bang chủ cái bang, đúng là chỉ sao mới dám diện những chiếc quần này.
anh-danh-giay-cam,chu-cho-mu,do-danh-giay,mat-cap,sai-gon

Anh đánh giày câm và chú chó mù bị đánh đập, mất cắp gây phẫn nộ

Đời sống - Xã hội -
Cách đây tròn một tuần, cư dân mạng chưa hết phẫn nộ vì anh đánh giày câm ở Sài Gòn bị một người đàn ông đi xe SH dùng mũ bảo hiểm đánh vào đầu thì mới đây, anh lại bị một người nào đó ăn trộm hết đồ nghề đánh giày cùng thức ăn của chú chó mù.
nhat-ban,the-gioi,tra-dua-ban-hoc,tui-rac
Thế giới

Người đàn ông Nhật gửi 500 túi rác thối qua bưu điện để trả đũa bạn học cũ

Đời sống - Xã hội -
Một người đàn ông Nhật Bản vừa bị bắt giữ với cáo buộc gửi 500 túi rác qua bưu điện đến các bạn học cũ từng bắt nạt mình.
chau-trai,chet-tren-tang-gac-mai,khong-ai-biet

Cháu trai chết trên tầng gác mái, bà không hề hay biết cho đến 2 năm sau

Đời sống - Xã hội -
Cụ bà đến từ Erie, Pennsylvania, Mỹ đã vô cùng bàng hoàng khi phát hiện một thi thể đang bị phân hủy nặng trên tầng gác mái của nhà mình. Sau khi kiểm tra, bà càng sốc nặng khi biết đó chính là đứa cháu trai đã mất tích 2 năm nay của mình.
du-lich-nuoc-ngoai,han-quoc,soai-ca,xich-lo

Vi vu với những ‘soái ca’ Hàn Quốc chở xích lô

Ăn - Chơi -
Trên đường phố Seoul thường xuất hiện một nhóm thanh niên đạp xích lô có mui chở du khách tham quan. Đây là một dịch vụ ít người biết, nhưng xuất hiện ở xứ Hàn đã 4 năm.
cho,dung-hinh,mannequin-challenge,trao-luu

Trào lưu ‘đứng hình’ của người xưa rồi, hãy xem các chú chó ‘bá đạo’ thực hiện thử thách này!

Video Hot -
Các chú chó đã khiến người xem há hốc mồm và không thể nhịn được cười với khả năng diễn của mình.
see-you-again,snsd,taeyeon,wiz-khalifa

Fan tiếc ‘đứt ruột’ khi nghe bản tập dợt See you again bị cắt của TeaYeon và Wiz Khalifa tại Mama 2016

Video Hot -
Đoạn clip ngắn 23 giây bị rò rỉ ra ngoài chỉ khiến các Sone thêm tiếc nuối khi TaeYeon lỡ cơ hội song ca See You Again cùng rapper Wiz Khalifa.