Khám phá làng gốm 500 năm tuổi ở Hội An

Đời sống - Xã hội -

Cho đến nay, gốm Thanh Hà vẫn được làm hoàn toàn bằng tay theo phương thức thủ công truyền thống với quy trình sản xuất qua nhiều bước: làm đất, tạo hình bằng bàn xoay, sửa nguội, phơi...

Đến với di sản văn hóa thế giới phố cổ Hội An, hẳn không ít người đã từng một lần ghé thăm một làng gốm nhỏ ven sông Thu Bồn, nơi cách đây hơn nửa thiên niên niên kỷ là một trung tâm sản xuất, buôn bán đồ gốm đất nung có tiếng, cung cấp sản phẩm cho các tỉnh miền Trung. Trải qua thăng trầm của lịch sử, đến nay làng gốm Thanh Hà (Hội An) - một làng nghề lâu đời, có tính chuyên môn cao - vẫn bảo tồn được nguyên vẹn những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể truyền thống, đặc biệt là những tri thức dân gian về nghề. 

Làng gốm Thanh Hà có lịch sử hình thành lâu đời. Tương truyền vào khoảng thế kỉ 16,17, những thợ thủ công từ Thanh Hóa, Nghệ Tĩnh đã đến Thanh Hà lập làng và xây dựng nên nghề làm gốm, truyền lại cho đến ngày nay. Gốm Thanh Hà không chỉ được người dân Quảng Nam và miền Trung nói riêng biết đến mà có giai đoạn được xuất khẩu sang nước ngoài.

Từ thế kỷ 16 - 17, do việc xây dựng các kiến trúc dân dụng ở đô thị cổ Hội An phát triển nhanh, kéo theo nhu cầu về gạch ngói và vật liệu xây dựng đất nung tăng cao. Đây là giai đoạn phát triển thịnh đạt nhất của làng nghề gốm Thanh Hà. Gạch ngói và các vật dụng đất nung từ các lò gốm Thanh Hà trở thành mặt hàng được các lái buôn theo đường sông đưa đến khắp các tỉnh miền Trung. Cho đến nay, gốm Thanh Hà vẫn được làm hoàn toàn bằng tay theo phương thức thủ công truyền thống. Thanh Hà sản xuất chủ yếu đồ gốm đất nung (không tráng men), màu gốm đỏ tươi, xương gốm mịn, độ nung không cao lắm.

Quy trình sản xuất ra một sản phẩm qua nhiều bước: làm đất, tạo hình bằng bàn xoay, sửa nguội, phơi, nung.

Đất sét được mua tại Duy Xuyên, Điện Bàn. Đất sét khi mua về phải được người thợ dùng dầm để xử lý đất tơi ra.

Thời gian xử lý đất thô tốn nhiều thời gian và công sức.

Theo kinh nghiệm dân gian thì đất sét vàng được chọn để làm gốm là loại đất có độ dẻo, kết dính, không lẫn tạp chất. Đây là ba yếu tố quan trọng góp phần cho việc tạo hình phôi gốm được mềm mại, đẹp mắt. Loại đất này sẽ cho ra sản phẩm gốm có độ chịu lực tốt, màu sắc áo gốm đỏ/hồng, mịn màng, tươi sáng. Muốn biết độ dẻo của đất, người thợ ngắt một mẩu đất sét, dùng tay se thành sợi dài (con trạch đất) rồi bẻ cong, gấp hai đầu con trạch đất lại với nhau, nếu con trạch đất không bị nứt, gãy là đất sét dẻo.

Đất sau khi được làm mềm và loại bỏ tạp chất thì sẽ được nghệ nhân tiếp tục xử lý để tạo độ kết dính cho đất.

Đôi chân người phụ nữ rắn rỏi qua 20 năm phải đạp hàng khối đất mỗi ngày. Việc đạp đất sẽ làm cho đất có độ kết dính cao hơn.

Mỗi người làm công việc chuốt phôi gốm đều phải có một cây cung để tách những khối đất sét sao cho chính xác lượng đất cho mỗi sản phẩm.

Khi đất đã được luyện kĩ thì khối đất lớn được chia thành từng phần nhỏ để se thành các con trạch đất. Người thợ chuốt gốm ngắt một lượng đất đủ dùng để tạo phôi một sản phẩm gốm từ con trạch đất đã se sẵn. Trước khi tạo dáng phôi gốm phải chuốt phôi. Thường khi chuốt gốm phải có hai người (phụ nữ), một người đứng, hai tay se con trạch đất để chuẩn bị nguyên liệu cho các sản phẩm kế tiếp, một chân đứng trụ, chân kia đạp bàn xoay, người còn lại lấy con trạch đất đặt lên bàn xoay, cuộn dải đất thành hình trụ tròn rồi dùng tay kết hợp con sò (dụng cụ chuốt gốm), giẻ lau ướt tạo dáng sản phẩm.

Se con trạch đất để chuẩn bị nguyên liệu cho sản phẩm kế tiếp.

Người bàn tay phụ nữ gân guốc và rắn chắc sau 20 năm làm công việc se con trạch đất. Khi se con trạch đất cần độ dẻo dai của bàn tay để đất sét có chất lượng kết dính tốt.

Tay nhồi đất, chân đẩy bàn xoay để người tạo hình có thể tạo phôi cho những sản phẩm gốm. Chính vì thế người se trạch đất cần sự phối hợp nhịp nhành giữa tay và chân.

Phôi gốm sau khi được chuốt tạo dáng xong được đem ra ngoài hong trong bóng râm, đến khi gốm se mặt sẽ khắc hoa văn.

Sản phẩm gốm đất nung truyền thống ít khi được trang trí hoa văn, nếu có thì chỉ là một - hai đường chỉ khắc chìm song song trên vai sản phẩm hoặc dùng hoa văn khắc vạch hình sóng nước.

Công đoạn sửa nguội được thực hiện khi phôi gốm thành hình được phơi qua nắng khoảng 5 tiếng đồng hồ.

Phôi gốm sau khi đã được phơi kỹ được chất vào lò nung, sản phẩm kích thước nhỏ lồng vào trong lòng sản phẩm kích thước lớn hơn rồi chồng xếp thành tầng trong lò.

Một sản phẩm gốm nung đạt chuẩn phải được nung trong lò suốt 24 tiếng đồng hồ với cường độ lửa chính xác để gốm lên màu đều và đẹp. Người thợ phải liên tục thêm củi để giữ lửa cho lò nung. Nếu quên thêm củi, lửa không đúng thì gốm không thể đạt được màu đỏ gạch nung đúng chuẩn.

Những sản phẩm gốm vừa được nung xong và đưa ra lò chờ thành phẩm.

Như vậy, từ nguyên liệu đất sét được mua từ Điện Bàn đến một chiếc bình, chiếc chum được đưa ra từ lò nung là một quá trình công phu, cẩn thận. Qua đôi tay khéo léo, lành nghệ của người thợ, những đường cong mềm mại, họa tiết nổi bật trở nên có hồn, sống động vô cùng. Những con trâu, con gà, con heo như những sinh vật có linh hồn và sự sống.Người nghệ nhân làm gốm không chỉ nặn đất, chuốt gốm mà còn gửi trọn tình yêu nghề và cả tâm hồn của mình vào tác phẩm. Hay nói cách khác, họ là người “thổi hồn” vào những nắm đất tưởng như vô tri, vô giác kia.

BÌNH LUẬN 0
Đăng nhập

Gửi bình luận

Tin mới cập nhật
black-pink,kpop,yg,zico

Không cần biểu diễn, hit mới của Zico vẫn ‘hạ đo ván’ Black Pink

Âm nhạc -
Dù "Inkigayo" luôn được cho là "sân nhà" của YG, tuy nhiên có lẽ hôm nay may mắn đã không mỉm cười với 4 cô nàng này rồi.
quan-jean-rach,quan-tat-luoi,quan-tat-luoi-cap-cao,tat-luoi

Các cô nàng cá tính, đừng quên tất lưới đang trở lại trong mùa đông này

Hot - trend -
Với sự xâm nhập của chiến binh mới : quần tất lưới cạp cao, phong cách thời trang mùa đông năm nay không lo bị "nhạt".
cap-la-yeu-thuong,hlv-giong-hat-viet-nhi-2016,nhat-minh,the-voice-kids-2016,tu-thien
The Voice Kids 2016

Nhật Minh dùng tiền thưởng Giọng hát Việt nhí 2016 giúp đỡ cho hoàn cảnh khó khăn

TV Show -
Quán quân Giọng hát Việt nhí 2016 - Nhật Minh quyết định mỗi tháng sẽ trích ra số tiền thưởng để giúp đỡ cho bé Duy Mạnh.
clip-hot,mang-xa-hoi,vblogger,youtube

Gọi tên được tất cả các ngôi sao Youtube này, bạn đích thị là ‘thánh video của năm’ rồi

Đời sống - Xã hội -
#YoutubeRewind là loạt video thường niên được sản xuất bởi kênh Youtube, với những hình ảnh tổng quan về hoạt động và những điểm nhấn mỗi năm của cộng đồng V-blogger.
bi-quyet-phoi-do-cua-sao,mix-amp-match,nhuoc-diem-co-the-cua-sao

Đến mỹ nhân cũng đầy khuyết điểm nhưng quan trọng là ‘che giấu’ như thế nào thôi!

Sao đẹp - Sao xấu -
Dù xinh đẹp và nổi tiếng đến đâu thì ngay cả những mỹ nhân hàng đầu cũng có những khuyết điểm trên cơ thể mà chỉ muốn giấu "cho mình biết".
dan-ong-co-vo,danh-ghen,gian-diu,quy-goi-xin-loi

Gian díu với đàn ông đã có vợ, cô gái trẻ bị đánh ghen, bắt quỳ xuống xin lỗi

Đời sống - Xã hội -
Cô gái được cho là cướp chồng của người khác, đã bị người vợ đánh bầm mặt, bắt quỳ xuống xin lỗi và hứa sẽ chấm dứt mối quan hệ bất chính.
dien-vien,dien-anh,phim-han

Seo Ha Joon - Nam diễn viên điển trai vừa bị nghi lộ ‘clip nhạy cảm’ là ai?

Hậu trường -
Từ khi clip một anh chàng đẹp trai trước camera xuất hiện tràn lan trên Internet, gần như ngay lập tức cư dân mạng Hàn Quốc đã truy tìm ra danh tính của người đó cho rằng chính là Seo Ha Joon, nam diễn viên trẻ nổi tiếng với vai chính trong bộ phim truyền hình dài tập (My Son-In-Law's Woman).
doan-the-lan,oppo,selfie

Hotboy 16 tuổi Sing My Song sáng tác ca khúc Giáng sinh chỉ trong 1 tiếng

Âm nhạc -
Sự xuất hiện của Đoàn Thế Lân trong MV Giáng Sinh mới nhất kết hợp giữa Monstar – Suni Hạ Linh khiến không ít khán giả cảm thấy thích thú.
ca-si-van-mai-huong,chau-bui,cong-to,thuy-anh,van-mai-huong

Không chỉ đi trễ sự kiện, Văn Mai Hương còn mất điểm vì ngày càng già và béo lên

Hậu trường -
Mặc dù đảm nhận vai trò giám khảo của sự kiện nhưng Văn Mai Hương vẫn đến trễ so với thời gian bắt đầu.
chien-thang,choiza,sulli

Sulli cùng Choiza trùm kín mít ăn mừng chiến thắng cùng những người biểu tình

Bí mật sao -
Cả hai đã cùng ăn mừng chiến thắng với những người biểu tình phản đối tổng thống Park Geun Hye vào cuối tuần qua.
duyen-dang-viet-nam,ho-ngoc-ha,le-quyen,my-tam,thu-minh

Thu Minh mặt mộc, hát cực sung trong buổi tổng duyệt ‘Duyên dáng Việt Nam’

Âm nhạc -
Tất cả các nghệ sĩ đang gấp rút chuẩn bị để có những phần trình diễn chỉn chu nhất dành tặng khán giả.
hits-and-misses,sao-ngoai,sao-viet
Hits and Misses

Lan Khuê cùng Phạm Hương ‘khuynh đảo’ bảng sao đẹp tuần này!

Sao đẹp - Sao xấu -
Bạn sẽ bất ngờ khi biết những mỹ nhân hàng đầu showbiz Việt cũng như thế giới vô tình lọt top sao đẹp - xấu tuần này.
chay-cong-ty-nem-van-thanh,chay-quan-karaoke-duong-tran-thai-tong,chay-quan-karaoke-nguyen-khang,chay-xe-tham-khoc-tai-binh-thuan

Năm 2016, ‘bà hỏa’ và những vụ cháy kinh hoàng!

Đời sống - Xã hội -
Gần đây nhất là vụ cháy dãy quán karaoke trên đường Trần Thái Tông khiến 13 người tử vong và gây xôn xao trong dư luận một thời gian dài.
le-hang,miss-universe,san-don,truyen-thong

Á hậu Lệ Hằng được truyền thông quốc tế săn đón khi vừa đặt chân tới Phillipines

Video Hot -
Đại diện Việt Nam nhận được nhiều sự chú ý của cánh phóng viên quốc tế khi tham dự cuộc thi Miss Universe.
ban-sung,hoang-xuan-vinh,tat-nen

Clip: Xạ thủ Hoàng Xuân Vinh trổ tài bắn tắt nến ở cự ly 10m

Video Hot -
Từ khoảng cách 10m, nhà vô địch Olympics Hoàng Xuân Vinh có pha biểu diễn ngắm bắn làm tắt ngọn nến đang cháy.
binh-chon-sing-my-song-online,sing-my-song-vietnam,top-5-sing-my-song

10 - BÙI CAROON

Video Hot -
sms10
binh-chon-sing-my-song-online,sing-my-song-vietnam,top-5-sing-my-song

9 - TRỊNH THĂNG BÌNH

Video Hot -
sms9
binh-chon-sing-my-song-online,sing-my-song-vietnam,top-5-sing-my-song

8 - TRƯƠNG KIỀU DIỄM

Video Hot -
sms8