Nghi án ăn cắp chất xám tràn ngập nền giải trí Việt

Âm nhạc -

Từ văn thơ, phim, nhạc cho đến cả TV Show đều xuất hiện những trường hợp vô tình hay cố ý ăn cắp chất xám để rồi khi bị phát hiện, rất hiếm người có can đảm xin lỗi và thừa nhận sai lầm.

Những ngày qua, giới văn hóa văn nghệ ở Việt nam chưa thôi xôn xao về chuyện tranh chấp bản quyền bài thơ Tổ quốc gọi tên mình giữa nhà thơ Nguyễn Phan Quế Mai và một người đàn ông có tên Ngô Xuân Phúc thì lại xuất hiện một “cú nổ” scandal mới: Bài thơ Bạch lộ trong tập thơ Sẹo độc lập của Phan Huyền Thư có nhiều từ ngữ và ý tứ giống y như bài thơ Buổi sáng của nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan.

Đáng chú ý, trong khi Sẹo độc lập là tập thơ đoạt giải thưởng của Hội nhà văn Việt Nam ấn hành năm 2014 thì Buổi sáng lại là tác phẩm được phổ biến từ tận đầu thập niên 2000, thậm chí, từng được nhạc sĩ Phú Quang phổ nhạc.

Nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan và Phan Huyền Thư.

Nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan và Phan Huyền Thư.

Câu chuyện giữa Phan Huyền Thư và Phan Ngọc Thường Đoan đến nay dù đã khép lại nhưng vẫn còn dư âm “lùm xùm” khi người nói ra, kẻ nói vào cùng sự tham gia của rất nhiều bạn bè giới văn nghệ sĩ. Tuy nhiên, dù ai đúng đi chăng nữa, thì cũng như biết bao cuộc tố đạo văn, đạo nhạc khác, chắc chắn một trong hai người đã vô tình hoặc cố ý mượn tạm chất xám của người khác để sử dụng mà đến nay, vì lẽ gì đó, không dám thừa nhận.

Hành động này không chỉ hiện giờ mới có mà thực tế đã diễn ra trong làng văn hóa, giải trí của Việt Nam từ hơn chục năm nay. Dù khán giả, công chúng đã từng đả kích và lên án rất nhiều nhưng có vẻ như, mọi chuyện đâu vẫn hoàn đấy.

Muôn kiểu mượn tạm chất xám

baochan

Nhạc sĩ Bảo Chấn.

tinh-thoi-xot-xa-pdf-766502

Tình thôi xót xa của nhạc sĩ Bảo Chân là trường hợp nghi án đạo nhạc đình đám đầu tiên ở Việt Nam, diễn ra năm 2004.

Những khán giả thuộc thể hệ 7x, 8x ở Việt Nam hẳn vẫn còn nhớ “cú phốt” đình đám của nhạc sĩ Bảo Chấn khi một loạt các ca khúc của ông có phần giai điệu và hòa âm giống y như một số các ca khúc ở Nhật. Sự kiện này được lật lên khi đó đã tạo ra một chuỗi dài tiếp nối nhau những nghi án đạo nhạc mà nhiều nhạc sĩ khác trong làng tân nhạc cũng “dính chấu” như Quốc Bảo, Võ Thiện Thanh, Huy Tuấn… Câu chuyện sau đó êm ắng và lắng xuống một thời gian thì các thế hệ ca nhạc sĩ trẻ sau này lại tiếp tục làm dấy lên nỗi lo của khán giả về nguồn gốc thực sự của các tác phẩm mình đang nghe.

Sơn Tùng M-TP vốn là một giọng ca xuất thân từ giới underground nên việc “mượn tạm” nhạc beat của Hàn Quốc hay các tác phẩm chính thống để sáng tác lời và biểu diễn “chơi cho vui” cũng không phải là điều gì đáng phàn nàn. Thế nhưng, khi bước chân hẳn sang thị trường giải trí, Sơn Tùng không biết do vô tình hay cố tình mà lại sử dụng luôn các tác phẩm đó như một bản nhạc gốc do chính mình tạo ra.

sontung

Các sáng tác của Sơn Tùng trong thời kỳ hoạt động underground mang ảnh hưởng rất nhiều từ beat và giai điệu của các ca khúc Hàn Quốc.

Đó chính là nguyên do khiến Sơn Tùng nằm trong tầm soi của khán giả suốt một thời gian dài. Bản hit ballad nổi tiếng nhất của anh, Chắc ai đó sẽ về, dù đã được nhiều nhạc sĩ chuyên môn thẩm định là đạo nhạc nhưng chàng ca sĩ trẻ lại chưa bao giờ dám thừa nhận điều đó.

Một trường hợp khác cũng khá lùm xùm là vụ việc ca nhạc sĩ trẻ Phạm Hồng Phước dùng lời thơ của nhà thơ Việt Hà để sáng tác bài hát Khi chúng ta già. Hay như gần đây nhất là ca sĩ Hải Yến khi hát nhạc của người bạn Tăng Nhật Tuệ đã tiện tay thêm tên mình vào vị trí người viết lời.

khichungtagia

Tất cả những điều trên cho thấy làng nhạc Việt Nam dù càng ngày càng xuất hiện nhiều tài năng ca sĩ vừa hát nhạc vừa sáng tác, nhưng nó cũng là một mối nguy khi chính thứ hào quang sân khấu đã làm họ không vững lòng, dẫn đến việc xài tạm chất xám của người khác một cách thiếu suy nghĩ.

Tương tự, ở mảng điện ảnh dù việc trùng lắp nội dung hay ý tưởng có phần thoáng hơn (vì mọi câu chuyện trên đời đều được phát triển từ 36 tình huống kịch của Shakespeare), nhưng cũng không thiếu những trường hợp sao chép rành rành không thể chối cãi.

Nổi tiếng và đáng nhớ nhất trong khoảng vài năm trở lại đây là trường hợp Giao lộ định mệnh của đạo diễn Victor Vũ, bộ phim được cho là giống đến 90% tác phẩm Shattered của Hollywood, giống từ cốt truyện, cao trào cho đến cả cách tạo hình nhân vật. Sự việc này bùng nổ một thời gian dài nhưng rồi lại lắng xuống. Đạo diễn Victor Vũ tiếp tục được ủng hộ nhiệt liệt với những bộ phim tiếp theo, còn khán giả Việt Nam thì lại dễ… quên, và dễ tha thứ, nên các scandal đạo nhạc, đạo phim thường bị chìm xuồng.

giaolodinhmenh

Chỉ một thời gian là đâu lại hoàn đấy

Là một người làm văn hóa, giải trí, việc thừa nhận mình “mượn tạm” của nghệ sĩ khác một ý tưởng, một câu văn hay một giai điệu là điều không hề dễ dàng gì.

Đó chính là lý do vì sao mới đây, khi nhà thơ Phan Huyền Thư công khai xin lỗi Phan Ngọc Thường Đoan trên một tờ báo, cô chỉ xin lỗi “khơi khơi” và chỉ cho rằng bài thơ của mình ra đời sau bài thơ của Thường Đoan, chứ không dám thừa nhận mình đã vô tình bị ảnh hưởng bởi sáng tác của đàn chị. Tương tự, nhạc sĩ Bảo Chấn chưa bao giờ khẳng định và xin lỗi vì đạo nhạc Nhật, Phạm Hồng Phước chỉ chính thức thừa nhận và xin lỗi nhà thơ Việt Hà sau một thời gian dài quanh co. Chính vì thế, những scandal ấy rốt cuộc vẫn mãi là một scandal, còn khán giả Việt sau một thời gian lại… quên mất.

Không chỉ có cá nhân các nghệ sĩ, nhiều công ty giải trí, đơn vị sản xuất truyền hình ở Việt Nam cũng rơi vào “cái bẫy cám dỗ” của việc đạo, mượn chất xám, lấy ý tưởng này. Thay vì mua bản quyền một cách danh chính ngôn thuận như các chương trình The Voice, X-Factor, Vietnam Idol… một số công ty nhỏ lẻ lại chọn cách học hỏi từ các show của nước ngoài rồi mang về biến tấu, xào nấu thành của riêng mình.

Hậu quả của việc này là sóng truyền hình Việt Nam ngày càng bị phủ dày đặc bởi những chương trình nhảm, hài, “sứt đầu mẻ đuôi” vì bị chế biến quá đà. Không phải ngẫu nhiên mà các gameshow thành công trên thế giới đều có giá từ đắt đến rất… đắt, đó là vì chúng được sinh ra bởi những cái đầu sáng tạo, đầy chuyên nghiệp. Trong khi đó với cách làm việc ăn xổi, tạm bợ của một số người làm giải trí ở Việt Nam, thành quả cho ra lại vô cùng đáng xấu hổ.

Cần học lại văn hóa xin lỗi và dẫn nguồn

Robin Thicke Pharrell Williams

Robin Thicke và Pharrell Williams từng bị bắt đền 7,2 triệu đô-la Mỹ vì một phần lời của bản hit Blurred Lines được cho là đạo từ ca khúc khác.

Dĩ nhiên, tình trạng ăn cắp, sao chép ý tưởng hay nội dung trong ngành giải trí có ở khắp mọi nơi chứ không riêng gì Việt Nam. Tuy nhiên, trong khi tại Mỹ hay các quốc gia châu Âu, việc kiện tụng vì bản quyền diễn ra khá suôn sẻ và sau khi có phán quyết của tòa án, trắng đen sẽ rõ ràng.

Còn riêng ở Việt Nam, gần như chưa có tiền lệ nào các văn nghệ sĩ dám lôi nhau ra tòa, chủ yếu là vì thủ tục phức tạp và số tiền đền bù, dù có, cũng không đáng là bao. Cũng vì vậy mà những người có sở thích “dùng tạm” vẫn thường được nước lấn tới.

Người làm giải trí thông thường đều phải hiểu, bất cứ việc sử dụng sản phẩm trí tuệ nào của người khác, đều phải nhận được sự cho phép (nếu là sản phẩm thương mại) hoặc phải ghi nguồn để khán giả có thể hiểu hơn về tác phẩm đó. Trong nghệ thuật việc sao chép hay lấy ý tưởng đôi khi là điều cần thiết, vì nó sẽ góp phần thúc đẩy sự dịch chuyển của các nền văn hóa khác nhau.

1-ngon-co-gio-dua

Ngọn cỏ gió đùa của Hồ Biểu Chánh được phóng tác từ Những người khốn khổ của Victor Hugo.

Ví dụ, nhà văn Hồ Biểu Chánh nổi tiếng của Việt Nam từng phóng tác rất nhiều tiểu thuyết nước ngoài như Không gia đình, Trong gia đình, Những người khốn khổ, Tội ác và trừng phạt… thành tiểu thuyết đậm chất Nam bộ của mình. Tuy nhiên, không có ai từng lên án Hồ Biểu Chánh vì ông luôn ghi rõ tên gọi tác phẩm gốc và thừa nhận rằng tiểu thuyết của mình là một dạng tác phẩm phái sinh.

Phái sinh hay lấy ý tưởng thì không có gì xấu, nhưng nó đáng lên án nếu những người tạo ra nó không biết trân trọng tác phẩm gốc hay cố tình quanh co phủ nhận khi bị phát hiện. Điều này sẽ góp phần khiến nền giải trí Việt Nam ngày càng đi xuống, và nếu không cẩn thận, sẽ rơi vào ngõ cụt.

 

BÌNH LUẬN 0
Đăng nhập

Gửi bình luận

Tin mới cập nhật
cau-chuyen-xuc-dong,con-moi,su-tu,the-gioi
Thế giới

Sư tử cái phát hiện con mồi mình vừa giết đang mang bầu, điều mà nó làm sau đó khiến ai cũng kinh ngạc

Thế giới -
Sau khi bắt được một con mồi béo bở, sư tử cái vui mừng thưởng thức thành quả lao động mà mình vừa đạt được. Vậy nhưng đột nhiên, nó phát hiện ra điều bất thường. Hóa ra, con hươu mà nó mới bắt được đang mang trong mình một sinh linh bé bỏng.
jessica,jessica-den-viet-nam,jessica-di-sieu-thi

Jessica đã kịp ăn phở, bún chả và còn ‘lạc trôi’ trong siêu thị đáng yêu thế này!

Hậu trường -
Chỉ chưa đầy 12 tiếng, cựu thành viên SNSD đã thưởng thức loạt món ẩm thực đặc trưng của Việt Nam và còn trải nghiệm cảm giác đẩy xe đi mua sắm trong siêu thị tại TP HCM.
bella,cu-dan-mang,hot-girl-bella,quyt-tien

‘Hotgirl’ Bella - cô gái đáng trách hay đáng thương?

Xã hội -
Đến lúc phải ngừng việc đưa một cô gái không khốn dung thân, không tiền bạc lại có con nhỏ ra làm trò đùa giễu cợt.
black-pink,gucci,unif

Thích thú với loạt đồ hiệu trong MV mới của ‘tân binh quái vật’ Black Pink

Sao đẹp - Sao xấu -
Vẫn là những sắc màu nổi loạn, trẻ trung, Black Pink khiến mùa hè của người hâm mộ sôi động không chỉ trong thanh điệu mà cả với phong cách thời trang họ mang tới.
cao-toan-my,showbiz-viet,truong-ho-phuong-nga

Hoa hậu Trương Hồ Phương Nga: Từ ‘bóng hồng’ tài sắc đến cáo buộc lừa đảo hàng chục tỷ đồng

Hậu trường -
Nhiều người không khỏi tiếc nuối khi Trương Hồ Phương Nga vướng vào vụ kiện tụng với đại gia Cao Toàn Mỹ. Bởi lẽ, với nhan sắc và tài năng của người đẹp, cô phải có được những thành công nhất định ở làng giải trí Việt thay vì bao lùm xùm thế này.
cay-an-trai-trong-tren-duong,con-duong-nong-san,sang-tao,the-gioi,uc
Thế giới

Australia: Có một con đường chỉ cần nhìn là muốn ăn

Thế giới -
Trong một thị trấn nhỏ ở Queensland, Úc, có một con đường mà dám cá là bạn sẽ không bao giờ đi nhanh được vì cứ bước một bước là lại phải bốc một món trên đường để ăn.
ariana-grande,side-to-side,the-face-viet-nam,the-face-vietnam-2017
THE FACE VIETNAM 2017

Tập 3 The Face: Thử thách thể thao sẽ lấy cảm hứng từ hit bự của Ariana Grande?

TV Show -
Ca khúc vừa được thành viên Thiên Nga - team Minh Tú hé lộ trong đoạn clip hậu trường đăng tải lên trang cá nhân của cô nàng.
minh-tu,nguoi-tinh,the-face

Bất ngờ với diễn xuất nội tâm của Minh Tú trong vai nữ chính điện ảnh đầu tay

Phim ảnh -
Dù là lần đầu đóng phim điện ảnh nhưng Minh Tú đã thể hiện khá tốt tinh thần của nhân vật Diễm Tình qua biểu cảm gương mặt, ánh mắt
co-dau-thuy-than,krystal,nam-joo-hyuk,shin-se-kyung
Cô dâu thủy thần

Thì ra, Shin Se Kyung là ‘con nợ’ của Nam Joo Hyuk từ 1200 năm trước trong ‘Cô dâu thủy thần’!

Phim ảnh -
Những hình ảnh mới nhất đã tiết lộ mối duyên phận éo le, độc đáo nhưng vô cùng thú vị giữa cặp đôi Ha Baek - So Ah cùng dàn nhân vật phụ đáng yêu. Từ đó, người hâm mộ càng có thêm lý do để chờ đợi, mong ngóng dự án phim chuyển thể này!
10x,hotface,linh-ka

Sau phát ngôn gây sốc, Linh Ka gửi lời xin lỗi đến mọi người

Đời Sống -
Mới đây, Linh Ka đã viết "tâm thư" gửi đến cộng đồng sau lời khẳng định: "Điểm đâu quan trọng, bây giờ có thể mua được điểm cấp 3 và điểm Đại học mà!"
80fm-voi-misthy,kha-nhu,misthy

Khả Như lần đầu tỏ tình với Thanh Duy: ‘Em rất thương anh! Cảm ơn anh đã luôn bên cạnh em’

Hậu trường -
Nữ diễn viên xinh đẹp Khả Như đã gọi điện thoại tỏ tình với nam ca sĩ Thanh Duy trước sự chứng kiến của đông đảo khán giả.
bao-thy,bao-thy-lot-xac,la-con-gai-phai-xinh

Sexy trong MV chưa đủ, đến Clip Dance Bảo Thy vẫn khoe trọn ‘eo con kiến’

Âm nhạc -
Mới đây, Bảo Thy vừa gửi tặng người hâm mộ video clip hướng dẫn nhảy cho bản hit mới nhất của mình.
phau-thuat-tham-my,ti-m-hie-u-pttm,tung-son

Mới qua giai đoạn 1, diện mạo ‘khang khác’ của Tùng Sơn đã khiến dân mạng ngỡ ngàng

Đời Sống -
Chưa bao giờ cái tên Tùng Sơn vơi bớt độ nóng của mình, ngay cả khi Tùng Sơn công khai phẫu thuật thẩm mỹ (PTTM), cư dân mạng cũng coi ngó hết sức nhiệt tình.
jessica-den-viet-nam,jessica-jung,sao-nu-kpop-solo

Jessica được hộ tống nghiêm ngặt khi di chuyển vào khách sạn

Hậu trường -
Sau màn di chuyển khó khăn trong vòng vây của hàng ngàn fan hâm mộ, nữ ca sĩ được bảo vệ nghiêm ngặt hơn trong từng bước chân trở về khách sạn.
jessica,jessica-den-viet-nam,jessica-jung,kpop

BTC đêm nhạc Jessica tại Việt Nam: ‘Cô ấy dễ yếu tim nên mong các fan nhẹ nhàng hơn’

Âm nhạc -
Bên cạnh đó, BTC cũng lên tiếng chia sẻ về những tin đồn việc Charlie Puth từng xuất hiện trong danh sách các nghệ sĩ sẽ tham gia chương trình trước đó.
duc-phuc,khanh-linh,maya

Công khai phẫu thuật thẩm mỹ, mấy ai đủ bản lĩnh như các sao Việt này!

Hậu trường -
Đức Phúc, Khánh Linh, Tùng Anh, Maya hay Quế Vân đều lần lượt công khai chuyện phẫu thuật thẩm mỹ để sở hữu ngoại hình đẹp hơn!
co-gai-den-tu-hom-qua,jun-pham,miu-le,ngo-kien-huy
Cô gái đến từ hôm qua

Miu Lê có nguy cơ trở thành ‘nữ phụ đam mỹ’ vì Ngô Kiến Huy và Jun Phạm quá đẹp đôi

Phim ảnh -
Mới đây, một đoạn clip ngắn về “chuyện tình” giữa Ngô Kiến Huy và Jun Phạm trong "Cô gái đến từ hôm qua" đã bất ngờ được tiết lộ khiến fan hâm mộ của hai anh chàng này vô cùng thích thú.
2018,bst-menswear,louis-vuitton

Louis Vuitton’s Menswear 2018: Nơi cảm hứng mùa hè cùng hơi thở streetwear song hành

Làng mẫu -
Một trời mùa hè tràn ngập tại show diễn thời trang nam của Louis Vuitton, Kim Jones đã đưa người xem đến với vùng đảo Hawaii lý tưởng với những thiết kế phóng thoáng mang hơi thở đường phố.